Afmælisdagur!
Mánudagur 2. apríl (afmælisdagur ÁP)
Vöknuðum fremur seint af einhverri ástæðu. Ásta hafði verið að vona að ég tæki til morgunmatinn í þetta sinn en ég svaf bara á mínu græna eyra svo að hún fór niður í eldhús kl. 7 til að hella upp á kaffið. Ég mundi eftir afmælinu um leið og ég var búinn með kaffið!
Vorum í seinni kantinum að komast í skólann – vorum heilli mínútu of sein aldrei þessu vant. Enginn tími til að fara á netið áður en skólinn byrjaði. Spjallaði heilmikið við kennarann minn, hana Miriam, sem er gott því að ég þarf að venjast því að hlusta á og skilja talað mál. Hún sagði mér að hún hefði byrjað að kenna útlendingum spænsku 18 ára eftir að hafa verið á 8 mánaða námskeiði – að mér skildist við þennan sama skóla. Kennari Ástu var áður búinn að segja henni að þetta námskeið hefði verið ókeypis en líklega skuldbinda þær sig til að kenna einhvern tiltekinn árafjölda eftir námskeiðið. Þrátt fyrir þetta sagðist kennarinn minn hafa kennt í tveim öðrum skólum líka, sitt hvort árið, og þetta væri mun betri skóli en þeir. Í hinum skólunum hefðu til dæmis bæði nemendur og kennarar mátt reykja meðan á kennslu stóð. Einhvern tíma hefði einn nemandinn spurt hana hvort hún væri þyrst og þegar hún jánkaði því rauk hann á dyr og kom skömmu síðar með tvo bjóra! Hún afþakkaði bjórinn og spurði skólastjórann eftir á hvort það væri leyfilegt að drekka bjór í kennslustund. Hann sagði að það væri allt í lagi ef nemandinn vildi það. Við okkar skóla er mun meiri agi og kennarar mega til dæmis alls ekki vera með farsíma í gangi. Nemendur mega það hins vegar.
Miriam sagði mér að venjan væri sú að nýgiftar konur flyttu inn á heimili eiginmannsins sem venjulega er heimili foreldra hans því að ungt fólk hefur ekki efni á að leigja eða kaupa íbúð. Þegar ungt par hefur efni á, kaupir það lóð sem kostar um 30 þúsund quetzales í þorpunum hér í kring, eða um 300 þúsund krónur. Síðan er sparað þangað til hægt er að kaupa efnið í húsið og ráða byggingaverkamenn til að hjálpa sér að byggja. Hún flutti sem sé heim til foreldra eiginmannsins eftir brúðkaupið en það gekk ekki vel því að þar var fyrir bróðir hans og eiginkona ásamt 2 börnum. Venjan er að eiginkona eldi fyrir eiginmanninn og börn, ef einhver eru, en ekki er um sameiginlega eldamennsku að ræða. Þarna var bara eitt eldhús og eitt baðherbergi og því gekk þetta ekki upp. Þá fluttu þau heim til foreldra hennar og húsinu var skipt í tvennt. Bróðir hennar er tveim árum eldri (27 ára) og ógiftur og býr heima. Sjálf á hún von á sína fyrsta barni, kannski í ágúst, eins og hún orðaði það.
Ég spurði hana hvort hún ætti afa og ömmur á lífi. Báðar ömmurnar eru á lífi og móðurafinn er það líka. Það er hins vegar slæmt samband milli hans og fjölskyldunnar því að hann fór frá ömmunni þegar þau voru búin að eignast 8 börn og fór að búa með annarri konu (ekki kom fram að þau hefðu gifst enda er sennilega ekki auðvelt að giftast aftur vegna kirkjunnar) og með henni átti hann líka 8 börn. Tvö börn úr hvorum systkinahóp dóu reyndar á unga aldri þannig að hann á 14 börn á lífi. Hún hefur einu sinni hitt þennan afa sinn og það var að hennar frumkvæði. Hún sagði að það hefði ekkert verið gaman og hún hefði ekki haft samband við hann aftur og hann ekki við hana eða neitt af hinum barnabörnunum (sem skipta tugum) úr “fyrra” hjónabandi.
Páll Ragnar hringdi svo á mínútunni kl. 10, þegar frímínúturnar voru að byrja, til að óska mömmu sinni til hamingju með afmælið. Hún var voða ánægð að hann skyldi muna eftir því.
Eftir frímínúturnar fórum við Ásta með kennurunum okkar út í kirkju skammt frá til að skoða skreytingu sem er aðeins látin standa uppi í sólarhring. Þetta er kallað vaka og er verið að vísa til vöku yfir Jesú látnum. Kirkjurnar skiptast á um að vera með vöku og fólk sækir því mismunandi kirkju á hverjum degi eða kvöldi til að votta Jesú virðingu sína. Fyrir framan altarið var búið að útbúa “alfombra” eða teppi úr lituðu sagi, blómum og grænmeti af ýmsu tagi. “Til höfða” á teppinu, þ.e. næst altarinu, var nokkurs konar legsteinn gerður úr köku! Allt í kringum teppið var búið að koma fyrir grænmeti og ávöxtum, ekki síst avocado sem mikið er ræktað af hér. Guatemalabúar eru reyndar gjarnan kallaðir “panzos verde” eða “grænbumbur” með tilvísun í allt avocadoið sem þeir borða, aðallega í formi guacamole. Meðan við vorum þarna var komið með fagurlega útbúið og bakað brauð sem lagt var “til fóta” við skreytinguna. Á morgun kemur svo fólkið sem lagði til allan þennan mat og tekur hann með sér heim (og borðar hann væntanlega). Allt þetta minnir óneitanlega dálítið á fórnarsiði Maya frá gamalli tíð.
Þegar skólanum lauk kl. 12 fór ég á netið en svo slitnaði sambandið og endaði það með því að ég þurfti að fá tæknimann skólans til að hjápa mér. Á meðan hann var að hringdi mamma og svo Inga systir strax á eftir til að óska Ástu til hamingju með afmælið. Tæknimaðurinn lauk svo við sína vinnu og mér tókst að koma nokkrum myndum inn á bloggið en það er rosalega tímafrekt.
Fórum svo heim og strax út á veitingasaðinn handan götunnar í hádegisverð. Við erum nánast daglegir viðskiptavinir og erum örlát á þjórfé (enda maturinn góður og ódýr og þjónustan fyrsta flokks) og fáum alltaf konunglegar móttökur. Fengum okkur svo göngutúr hér suður eftir götunni í áttina út úr bænum. Þar rákumst við á mjög skemmtilega gróðrarstöð með kaffihúsi. Við gengum um svæðið og skoðuðum plönturnar. Þar gat að líta ýmsar plöntur sem við könnuðumst við að heiman, til dæmis gullregn, beitilyng og stjúpur (ræktaðar innandyra!!!), þótt vafalaust sé um aðrar en skyldar tegundar að ræða. Eina plantan sem við sáum verðlagða þarna var metra hátt bananatré. Það kostar 85 quetzales (850 kr).
Fórum svo heim til að skrifa dagbók og læra fyrir morgundaginn. Stuttu síðar gekk mikið steypiregn yfir með þrumum og eldingum. Fyrsta alvörurigningin sem við verðum vör við hérna, enda á regntímabilið ekki að hefjast fyrr en í maí. Það sem eftir var dagsins, fram undir kvöldmat, fór í heimalærdóm. Ragnhildur hringdi um klukkan sex til að óska Ástu til hamingju með afmælið – hafði reynt margoft en ekki komist í gegn fyrr.
Við höfðum mælt okkur mót við Anne og Scott á La Peňa de la Sol Ladino, sem rekið er af bandarískum hjónum, klukkan átta en þá átti dóttir þeirra að leggja af stað heimleiðis með næturdvöl í Guatemala City. Við vorum mætt vel fyrir klukkan átta og tókum því rólega. Þegar klukkan var orðin rúmlega 8 ákváðum við að við mundum panta matinn kl. 8:20 ef þau væru ekki mætt. Þarna var lifandi tónlist, ungur trúbador spilaði á gítar og söng suðuramerísk, bandarísk og evrópsk lög. Þegar klukkan var nákvæmlega 8:20 og við vorum að biðja um matseðilinn heyrðum við allt í einu hávaða við glugga veitingahússins. Í fyrstu héldum við að þarna væru einhverjar fyllibyttur á ferð en allt í einu gerðum við okkur grein fyrir því að þetta var afmælissöngurinn sem Anne og Scott voru að syngja fyrir Ástu inn um gluggann í samkeppni við trúbadorinn sem var að syngja lag eftir Bob Dylan. Þau komu svo inn og urðu miklir fagnaðarfundir. Við áttum mjög skemmtilega kvöldstund saman, eins og venjulega með þeim, enda fjörug og skemmtileg hjón. Við Ásta ætluðum alls ekki að fá okkur eftirrétt en einhvern veginn tókst þeim, ásamt konunni sem á staðinn (með manni sínum), að sannfæra okkur um að fá okkur eftirrétt. Svo kom eftirrétturinn og voru þá ekki fjögur kerti á súkkulaðimúsinni hennar Ástu! Starfsmennirnir röðuðu sér í kringum borðið og sungu afmælissönginn með hjálp trúbadorsins! Við urðum aldrei vör við að Scott eða Anne létu starfsliðið vita af afmælinu en það hlýtur þó svo að vera. Mjög vel lukkað afmæliskvöld. Þetta endaði svo með því að þau heimtuðu að borga – þetta var afmælisgjöfin þeirra!
Lifið heil!
Vöknuðum fremur seint af einhverri ástæðu. Ásta hafði verið að vona að ég tæki til morgunmatinn í þetta sinn en ég svaf bara á mínu græna eyra svo að hún fór niður í eldhús kl. 7 til að hella upp á kaffið. Ég mundi eftir afmælinu um leið og ég var búinn með kaffið!
Vorum í seinni kantinum að komast í skólann – vorum heilli mínútu of sein aldrei þessu vant. Enginn tími til að fara á netið áður en skólinn byrjaði. Spjallaði heilmikið við kennarann minn, hana Miriam, sem er gott því að ég þarf að venjast því að hlusta á og skilja talað mál. Hún sagði mér að hún hefði byrjað að kenna útlendingum spænsku 18 ára eftir að hafa verið á 8 mánaða námskeiði – að mér skildist við þennan sama skóla. Kennari Ástu var áður búinn að segja henni að þetta námskeið hefði verið ókeypis en líklega skuldbinda þær sig til að kenna einhvern tiltekinn árafjölda eftir námskeiðið. Þrátt fyrir þetta sagðist kennarinn minn hafa kennt í tveim öðrum skólum líka, sitt hvort árið, og þetta væri mun betri skóli en þeir. Í hinum skólunum hefðu til dæmis bæði nemendur og kennarar mátt reykja meðan á kennslu stóð. Einhvern tíma hefði einn nemandinn spurt hana hvort hún væri þyrst og þegar hún jánkaði því rauk hann á dyr og kom skömmu síðar með tvo bjóra! Hún afþakkaði bjórinn og spurði skólastjórann eftir á hvort það væri leyfilegt að drekka bjór í kennslustund. Hann sagði að það væri allt í lagi ef nemandinn vildi það. Við okkar skóla er mun meiri agi og kennarar mega til dæmis alls ekki vera með farsíma í gangi. Nemendur mega það hins vegar.
Miriam sagði mér að venjan væri sú að nýgiftar konur flyttu inn á heimili eiginmannsins sem venjulega er heimili foreldra hans því að ungt fólk hefur ekki efni á að leigja eða kaupa íbúð. Þegar ungt par hefur efni á, kaupir það lóð sem kostar um 30 þúsund quetzales í þorpunum hér í kring, eða um 300 þúsund krónur. Síðan er sparað þangað til hægt er að kaupa efnið í húsið og ráða byggingaverkamenn til að hjálpa sér að byggja. Hún flutti sem sé heim til foreldra eiginmannsins eftir brúðkaupið en það gekk ekki vel því að þar var fyrir bróðir hans og eiginkona ásamt 2 börnum. Venjan er að eiginkona eldi fyrir eiginmanninn og börn, ef einhver eru, en ekki er um sameiginlega eldamennsku að ræða. Þarna var bara eitt eldhús og eitt baðherbergi og því gekk þetta ekki upp. Þá fluttu þau heim til foreldra hennar og húsinu var skipt í tvennt. Bróðir hennar er tveim árum eldri (27 ára) og ógiftur og býr heima. Sjálf á hún von á sína fyrsta barni, kannski í ágúst, eins og hún orðaði það.
Ég spurði hana hvort hún ætti afa og ömmur á lífi. Báðar ömmurnar eru á lífi og móðurafinn er það líka. Það er hins vegar slæmt samband milli hans og fjölskyldunnar því að hann fór frá ömmunni þegar þau voru búin að eignast 8 börn og fór að búa með annarri konu (ekki kom fram að þau hefðu gifst enda er sennilega ekki auðvelt að giftast aftur vegna kirkjunnar) og með henni átti hann líka 8 börn. Tvö börn úr hvorum systkinahóp dóu reyndar á unga aldri þannig að hann á 14 börn á lífi. Hún hefur einu sinni hitt þennan afa sinn og það var að hennar frumkvæði. Hún sagði að það hefði ekkert verið gaman og hún hefði ekki haft samband við hann aftur og hann ekki við hana eða neitt af hinum barnabörnunum (sem skipta tugum) úr “fyrra” hjónabandi.
Páll Ragnar hringdi svo á mínútunni kl. 10, þegar frímínúturnar voru að byrja, til að óska mömmu sinni til hamingju með afmælið. Hún var voða ánægð að hann skyldi muna eftir því.
Eftir frímínúturnar fórum við Ásta með kennurunum okkar út í kirkju skammt frá til að skoða skreytingu sem er aðeins látin standa uppi í sólarhring. Þetta er kallað vaka og er verið að vísa til vöku yfir Jesú látnum. Kirkjurnar skiptast á um að vera með vöku og fólk sækir því mismunandi kirkju á hverjum degi eða kvöldi til að votta Jesú virðingu sína. Fyrir framan altarið var búið að útbúa “alfombra” eða teppi úr lituðu sagi, blómum og grænmeti af ýmsu tagi. “Til höfða” á teppinu, þ.e. næst altarinu, var nokkurs konar legsteinn gerður úr köku! Allt í kringum teppið var búið að koma fyrir grænmeti og ávöxtum, ekki síst avocado sem mikið er ræktað af hér. Guatemalabúar eru reyndar gjarnan kallaðir “panzos verde” eða “grænbumbur” með tilvísun í allt avocadoið sem þeir borða, aðallega í formi guacamole. Meðan við vorum þarna var komið með fagurlega útbúið og bakað brauð sem lagt var “til fóta” við skreytinguna. Á morgun kemur svo fólkið sem lagði til allan þennan mat og tekur hann með sér heim (og borðar hann væntanlega). Allt þetta minnir óneitanlega dálítið á fórnarsiði Maya frá gamalli tíð.
Þegar skólanum lauk kl. 12 fór ég á netið en svo slitnaði sambandið og endaði það með því að ég þurfti að fá tæknimann skólans til að hjápa mér. Á meðan hann var að hringdi mamma og svo Inga systir strax á eftir til að óska Ástu til hamingju með afmælið. Tæknimaðurinn lauk svo við sína vinnu og mér tókst að koma nokkrum myndum inn á bloggið en það er rosalega tímafrekt.
Fórum svo heim og strax út á veitingasaðinn handan götunnar í hádegisverð. Við erum nánast daglegir viðskiptavinir og erum örlát á þjórfé (enda maturinn góður og ódýr og þjónustan fyrsta flokks) og fáum alltaf konunglegar móttökur. Fengum okkur svo göngutúr hér suður eftir götunni í áttina út úr bænum. Þar rákumst við á mjög skemmtilega gróðrarstöð með kaffihúsi. Við gengum um svæðið og skoðuðum plönturnar. Þar gat að líta ýmsar plöntur sem við könnuðumst við að heiman, til dæmis gullregn, beitilyng og stjúpur (ræktaðar innandyra!!!), þótt vafalaust sé um aðrar en skyldar tegundar að ræða. Eina plantan sem við sáum verðlagða þarna var metra hátt bananatré. Það kostar 85 quetzales (850 kr).
Fórum svo heim til að skrifa dagbók og læra fyrir morgundaginn. Stuttu síðar gekk mikið steypiregn yfir með þrumum og eldingum. Fyrsta alvörurigningin sem við verðum vör við hérna, enda á regntímabilið ekki að hefjast fyrr en í maí. Það sem eftir var dagsins, fram undir kvöldmat, fór í heimalærdóm. Ragnhildur hringdi um klukkan sex til að óska Ástu til hamingju með afmælið – hafði reynt margoft en ekki komist í gegn fyrr.
Við höfðum mælt okkur mót við Anne og Scott á La Peňa de la Sol Ladino, sem rekið er af bandarískum hjónum, klukkan átta en þá átti dóttir þeirra að leggja af stað heimleiðis með næturdvöl í Guatemala City. Við vorum mætt vel fyrir klukkan átta og tókum því rólega. Þegar klukkan var orðin rúmlega 8 ákváðum við að við mundum panta matinn kl. 8:20 ef þau væru ekki mætt. Þarna var lifandi tónlist, ungur trúbador spilaði á gítar og söng suðuramerísk, bandarísk og evrópsk lög. Þegar klukkan var nákvæmlega 8:20 og við vorum að biðja um matseðilinn heyrðum við allt í einu hávaða við glugga veitingahússins. Í fyrstu héldum við að þarna væru einhverjar fyllibyttur á ferð en allt í einu gerðum við okkur grein fyrir því að þetta var afmælissöngurinn sem Anne og Scott voru að syngja fyrir Ástu inn um gluggann í samkeppni við trúbadorinn sem var að syngja lag eftir Bob Dylan. Þau komu svo inn og urðu miklir fagnaðarfundir. Við áttum mjög skemmtilega kvöldstund saman, eins og venjulega með þeim, enda fjörug og skemmtileg hjón. Við Ásta ætluðum alls ekki að fá okkur eftirrétt en einhvern veginn tókst þeim, ásamt konunni sem á staðinn (með manni sínum), að sannfæra okkur um að fá okkur eftirrétt. Svo kom eftirrétturinn og voru þá ekki fjögur kerti á súkkulaðimúsinni hennar Ástu! Starfsmennirnir röðuðu sér í kringum borðið og sungu afmælissönginn með hjálp trúbadorsins! Við urðum aldrei vör við að Scott eða Anne létu starfsliðið vita af afmælinu en það hlýtur þó svo að vera. Mjög vel lukkað afmæliskvöld. Þetta endaði svo með því að þau heimtuðu að borga – þetta var afmælisgjöfin þeirra!
Lifið heil!
posted by PH at 6:57 AM
0 Comments:
Post a Comment
<< Home