Lídur ad brottfor fra Cahuita

Kona í Garðabænum spyr hvort ekki sé músagangur hér í landi. Henni skal nú svarað. Hér eru allmargar tegundir músa en við höfum ekki orðið vör við þær. Hins vegar höfum við séð nagdýr. Fyrst ber að telja Agouti (Dasyprocta punctata) sem við sáum bæði í þjóðgarðinum Manuel Antonio, sem og hér við húsið fyrir tveim dögum. Þá voru þrjú dýr á ferðinni saman. Þessi dýr eru af amerískri ætt og höfuðlagið minnir dálítið á flóðsvín. Þau eru 2-4 kg að þyngd og fagurlega rauðbrún. Agouti erfðasætið fyrir lit (A locus) tekur nafn sitt af þessum dýrum. Þá höfum við séð tvær tegundir af íkornum, annars vegar “Variegated squirrel” (Sciurus variegatoides) sem er ótrúlega stór, vegur 450-900 g. Sá sem við sáum var örugglega í stærri kantinum því okkur fannst hann næstum því eins stór og kötturinn sem var að reyna að veiða hann. Íkorninn var nefnilega uppi á fuglaborði að éta fuglakorn í garði á veitingahúsi sem við vorum á í Monteverde. Þess má geta að hann forðaði sér í tæka tíð undan kettinum. Hinn íkorninn sem við sáum hlýtur að hafa verið “Tropical red-tailed squirrel” (Sciurus granatensis) samkvæmt bókinni. En svo sáum við líka svartan íkorna í Manuel Antonio sem ekki finnst í bókinni. E.t.v var þetta aðeins litarafbrigði af öðrum hvorum hinna en þess er þó reyndar ekki getið í bókinni minni að slík litarafbrigði séu til.

Í Kostaríku er vitað um 239 spendýrategundir en af þeim eru 108 leðurblökutegundir, 48 nagdýrategundir og 18 tegundir sjávarspendýra. Aðeins eru 4 apategundir hér og við erum búin að sjá þrjár þeirra. Hér eru tvær tegundir af hundaætt, grárefur (Urocyon cinereoargentatus) sem við sáum í Monteverde og sléttuúlfur (Canis latrans) sem hefur sífellt verið að færast sunnar undanfarna áratugi eftir því sem regnskógarnir hopa vegna landbúnaðar og landið opnast. Hann er nú kominn til Panama og menn óttast afleiðingarnar fyrir dýralíf í Suður-Ameríku ef hann kemst þangað. Þá yrði hann fljótur að dreifast um alla álfuna að undanskildum regnskógunum. Þar eru nokkrar tegundir af hundaætt sem gætu orðið illa úti í samkeppni við sléttuúlfinn. Hér eru aftur á móti 6 tegundir af kattaætt, þar á meðal bæði púma eða fjallaljón (Puma concolor) og jagúar (Panthera onca) sem, merkilegt nokk, er mun skyldari ljónum og tígrisdýrum en hlébörðum, þrátt fyrir blettina. Líkurnar á að sjá kattardýr (önnur en heimilisketti) eru þó afar litlar.

Nóg um spendýr í bili. Við sáum okkar fyrsta snák í dag. Vorum að rölta í bæinn og þá var hann að koma sér í rólegheitunum yfir veginn. Hann var brúnn með ljósbrúnum rákum eftir endilöngu, án allra viðvörunarmerkinga, og leit satt að segja út alveg eins og sprekin sem hrunið hafa úr trjánum og liggja tvist og bast um veginn. Hann var rúmur metri á lengd en ákaflega grannur, varla meira en 1,5 cm í þvermál. Þetta mun vera “Road guarder” (Conophis lineatus) og nafnið bendir til að hann sé algengur meðfram vegum, vill sennilega ekki vera í mjög þéttum skógi. Hann er ekki eitraður. Við fylgdumst með honum þar sem hann liðaðist afar rólega yfir veginn og klifraði svo upp í limgerði handan vegarins. Stuttu síðar sáum við eðlu sem kallast Emerald Basilisk (Basilicus plumifrons). Hún er um 25 cm á lengd, dökkgræn og hefur þann sið að rísa upp á afturlappirnar og hlaupa upprétt þegar hún þarf að komast hratt áfram. Það gerði hún einmitt þegar hún sá okkur. Á höfði er hún með háan kamb, á baki er hún með langan og allháan “ugga” og annan á halanum, sem hún notar væntanlega til að verma sig í sólinni á morgnana. Hún er náskyld Jesúeðlu (Basiliscus vittatus) sem fær nafnið af því að hún getur hlaupið á afturfótunum á vatni. Í leiðinni má geta þess að græni, eða jafnvel blágræni froskurinn með svörtu deplana sem við sáum á gönguför hér við húsið um daginn er eitraður og heitir “Black and green Dart Frog” á ensku (Dendrobates auratus). Liturinn gaf það svo sem til kynna að hann væri eitraður. Þessi froskur og fleiri skyldir honum voru notaðir af innfæddum til að búa til eitur á örvarodda. Þaðan er nafnið “dart frog” komið.

Fyrir fuglaáhugamenn má geta þess að í dag sáum við uppi í pálmatré “Montezuma Oropendola” (Psarocolius montezuma), stóran og fallegan fugl með rauðan fremri hluta goggs, gult stél og hvítar kinnar en svartur er hann að öðru leyti. Þá má nefna að í gær sáum við “Little Blue Heron” (Egretta caerulea) á krabbaveiðum niðri við sjó. Þeir eru fyrst og fremst vetrargestir hér. Og enn má greina frá því að ég gleymdi að telja upp um daginn að við sáum nokkra Anhinga (Anhinga anhinga), litla og mjóslegna skarfa, á Arunalvatni þegar við fórum þar um fyrir tæpum tveim vikum síðan.



Hér varð hlé um nokkurra klukkustunda skeið. Nú er klukkan 22:45 og ég hef sjaldan verið svo lengi á fótum síðan við komum hingað. Við fórum í kvöld niður í bæ og borðuðum hjá Miss Edith í annað sinn. Síðast komum við með vínflösku með okkur því að í Lonely Planet er tekið fram að hún hafi ekki vínveitingaleyfi en það sé í lagi að taka með sér flösku á staðinn. Þá sagði hún okkur að hún væri komin með vínveitingaleyfi en þó var allt í lagi að opna flöskuna sem við komum með. Í kvöld var nánast fullt hjá henni en við fengum þó tveggja manna borð utandyra, undir skyggni. Þegar við pöntuðum matinn og vín með matnum sagði hún að hún ætti ekki sama vín og við vorum með síðast. Þá kom í ljós að hún mundi nákvæmlega hvar við sátum um daginn, hvað hvort okkar pantaði þá og hvaða vín við vorum með. Við vorum alveg steinhissa satt að segja því að hún hefur svo sannarlega nóg að gera, alltaf fullt hjá henni. Miss Edith (Miss er virðingarheiti hér um slóðir jafnvel þótt konan sé harðgift) er svertingi, sennilega rúmlega fimmtug að ald, frekar breiðvaxin og vagar lítillega þegar hún gengur og hún gengur svo sannarlega mikið á hverju kvöldi á veitingastaðnum sínum, því hún er ein um að þjóna til borðs þótt hún sé með kokk og sennilega uppvaskara líka bakatil. Af fyrri reynslu vissum við að við myndum þurfa að bíða töluvert eftir matnum svo að við báðum um margarítu fyrir matinn. Aldrei fyrr höfum við getað valið um ávöxt til að hafa út í Margarítu. Þetta kom svolítið flatt upp á okkur en við báðum vitaskuld um lime. Miss Edith kýs að tala ensku við viðskiptavini sína og ég spurði hana hvar hún hefði lært ensku. “Heima hjá mér,” svaraði hún og í ljós kom að á hennar heimili var töluð enska þegar hún var að alast upp. Tengslin við Jamaika voru svo mikil og svo stutt síðan forfeður hennar fluttu til Kostaríku, að hún var alin upp við ensku. Hún er örugglega ekkert einsdæmi því að við höfum tekið eftir því að svertingjar hér heilsa manni yfirleitt á ensku, og þeir heilsa manni flestir. Þar sem þeir voru annars flokks borgarar hér allt þar til nýlega litu þeir frekar á sig sem hluta hins karabíska menningarheims en sem Kostaríkana þótt það virðist fremur vera að breytast núna.

Á næsta borði við okkur sátu hjón um sextugt frá Florida. Hann hafði verið í flughernum í 30 ár og meðal annars verið í eitt ár í Thule á Norðvestur-Grænlandi. Hann er innfæddur Floridabúi sem þeim fannst ástæða til að nefna því að flestir Floridabúar á þeirra aldri eru aðfluttir. Hún var aftur á móti frá Kaliforníu. Í ljós kom að þetta var fyrsta ferð þeirra til Mið- eða Suður-Ameríku en þau höfðu aftur á móti ferðast mikið um Evrópu. Einnig kom í ljós að loftslagið hér er afar svipað því sem þau eiga að venjast heima hjá sér. Það sem var nýtt fyrir þeim var vegakerfið (afar slæmt hér) og hverirnir og eldvirknin sem þau sáu á Arunalsvæðinu þar sem við höfðum líka verið fyrir skömmu.

Um það leyti sem þessi hjón fóru byrjaði að rigna. RIGNA! Það var sem hellt væri úr fötu beint niður því að lognið var algjört. Það var satt að segja mjög sérkennilegt að sitja þarna undir skyggninu og horfa á holótta malarveginn, dauf götuljósin og rigninguna undan skyggninu meðan gekkóeðlurnar, 2-4 við hvert ljós, veiddu sér flugur og lítill landkrabbis skaust um innan um borðfæturna. Maður hafði á tilfinningunni að aðstæður þarna hefðu ekkert breyst í 50 ár. Miss Edith gekk um beina en börnin hennar og kærastar og kærustur þeirra sátu úti í einu horninu og skemmtu sér. Sonarsonur eða dóttursonur hennar, ca 5-6 ára, hélt uppi skemmtidagskrá fyrir litla ameríska stelpu á svipuðum aldri, sem sat í fanginu á mömmu sinni og hló og skríkti þegar hann bjó til alls konar skrítin hljóð, þóttist vera að borða sandalann sinn, þóttist slá höfðinu af afli utan í hurðina, hljóp um á fjórum fótum með sandalana á höndunum, borðaði banana án þess að nota hendurnar og svo framvegis, samfellt í klukkustund. Never a dull moment. Hugmyndaflugið var með ólíkindum. Það er annars athyglisvert að við höfum aldrei séð eldingar eða heyrt í þrumum í rigningu þótt himininn væri upplýstur af eldingum ef þetta væri í Bretlandi.

Við fengum okkur spaghetti með sjávarfangi að karabískum sið. Í fyrsta bita lenti ég á einhverju svo sterku að ég byrjaði að hiksta og óttaðist að ég yrði þannig það sem eftir væri kvöldsins en það leið hjá sem betur fór. Þetta reyndist alveg mátulega sterkt, mjög góður matur. Svo kom að því að við þyrftum að ganga af stað í rigningunni. Reyndar var aðeins farið að sljákka á henni en Ásta hafði haft þá fyrirhyggju að taka með sér regnhlíf svo að þetta var allt í lagi. Helsta vandamálið var að sneiða hjá pollunum sem nóg var af. Þetta er rúmlega 20 mínútna gangur en þegar við vorum hálfnuð hætti að rigna.

Nú sit ég úti á verönd og hitabeltisrigningin er aftur komin á fullt. Tveir froskar keppast við að ropa hærra en hinn einhvers staðar í grenndinni. “Bue, bue,” segja þeir. Ég reyndi að staðsetja þá áðan en þeir þögnuðu vitaskuld um leið og þeir urðu varir við ferðir mínar. Auk þess heyrast alls kyns smellir og tíst í skorkvikindum af ýmsum stærðum og gerðum (sem ég hef auðvitað enga möguleika á að sjá).

Brigitte, sem fyrr er nefnd og við borðuðum morgunmatinn hjá nokkra morgna í upphafi og er með Internetþjónustu (28 kbyte/sek), rekur einnig nokkurs konar ferðaþjónustu, aðallega þó hestaferðir um nágrennið. Við leituðum ásjár hjá henni í dag og fengum hana til að panta fyrir okkur hótel frá og með mánudegi í Alajuela sem er borg rétt utan við San José en alveg við flugvöllinn. Þá báðum við hana um að panta fyrir okkur Interbus héðan á mánudaginn til hótelsins. Svona lagað fer fram með faxi hérlendis svo að ég kom til hennar seinna til þess að athuga hvað hefði nú komið út úr þessu. Brigitte (ég held að ég hafi nefnt það áður) er svissnesk að uppruna, rauðhærð og afskaplega evrópsk í útliti. Meðan ég var staddur hjá henni kom dóttir hennar heim úr skóla, falleg stúlka, 11-12 ára, múlatti. Í samræðum okkar kom fram að hún kom hingað fyrst fyrir 23 árum, þá tvítug, varð ástfangin af innfæddum manni og hefur ekki farið héðan síðan. Maðurinn hennar er rastafan sem rekur tjaldsvæði á næstu lóð. Svona er ástin í Cahuita og hefur ekkert breyst í 23 ár og sennilega mun lengur! En ósjálfrátt veltir maður því fyrir sér hvort hún hafi aldrei hugleitt hvort hún hefði getað búið börnum sínum betri framtíð með því að eiga þau og ala upp í Sviss heldur en hér. Auðvitað hefur hún hugleitt það en sjálfsagt lítur hún svo á að lífsgæðin hér séu þess virði að fórna auðæfum Sviss fyrir þau.

Sem ég sit hérna núna bylur rigningin á skyggninu yfir mér. Þetta er einstök tilfinning. Hljóðin í froskum og skordýrum heyrast í gegnum hávaðann í rigningunni. Ég var að enda við að endurnýja flugnafælukremið á löppum og framhandleggjum, enda sit ég hér berfættur í stuttermaskyrtu þótt klukkan sé að nálgast miðnætti (hugsa sér að vera vakandi svona lengi í landi þar sem allir vakna fyrir klukkan 6 á morgnana!!!).


Hér varð lengra hlé en lagt var upp með. Það byrjaði allt með því að ég tók upp á því að ganga í svefni um nóttina, nokkuð sem ég hef ekki gert síðan ég var barn. Mér fannst ég vera á einhverjum áningarstað langferðabíla og var að leita að salerni. Ég gekk eftir því sem mér fannst vera langur og mjór gangur, en svo endaði hann bara. Sem ég stóð þarna og þreifaði á veggjunum fyrir framan mig og hægra megin við mig og einhvers konar tjaldi sem ég fann vinstra megin, heyri ég Ástu ávarpa mig. Uppgötvaði þá að ég var að ganga í svefni og tjaldið sem ég var að þreifa á var moskítónetið yfir rúminu.

Um morguninn þegar Ásta vakti mig með kaffi kl. 6:30 hélt ég að ég væri svona hræðilega syfjaður af því að ég hefði vakað svo lengi kvöldið áður. En svo kom í ljós að ég var með háan hita og beinverki um allan skrokkinn, ógleði og niðurgang. Ég lá eins og skotinn allan daginn og gat mig varla hrært. Át ekkert en Ásta hrærði fyrir mig salt- og sykurlausn í vatni sem fólki er gefin við ofþornun. Tók 2 magnyl einhvern tíma um eftirmiddaginn og þá bráði lítillega af mér en síðan fór í sama farið á ný. Við höfðum rætt að fara í þjóðgarðinn þennan dag en af því varð vitaskuld ekki.

Ég svaf svo meira og minna í alla nótt og er mun skárri núna en er samt ekki orðinn góður. Dálítið þungur í höfðinu. Við vitum eiginlega ekki hvað amar að mér því að svo vill til að við höfum alltaf pantað sama matinn undanfarna daga. Ásta er með þá tilgátu að ég hafi fengið þetta af klaka sem var notaður í ávaxtadrykk sem við fengum okkur. Hún sleppti klakanum en ég drakk hann eftir að hann bráðnaði. Hér er kranavatn ekki drykkjarhæft fyrir utanaðkomandi og alveg mögulegt að klakinn hafi verið búinn til úr kranavatni.

Í gær, laugardag, þurftum við að skipta um hús. Fórum í nýtt og mun fallegra hús en þó er sá ókostur á þessu húsi að hér er engin eldunaraðstaða og enginn fataskápur, bara risastór kommóða. Ásta sá um að flytja allt okkar drasl á milli, en svo staulaðist ég á milli. En um það bil sem ég var að fara milli húsa sáum við risastóra Iguana eðlu, rúmur metri á lengd, spásserandi fyrir framan húsið okkar. Cabinas Iguanas bera greinilega nafn með rentu.

Beint fyrir framan húsið okkar er heil varpkólonía af Montezuma Oropendola (Psarocolius montezuma) sem fyrr eru nefndir. Þeir vefa sér ílanga hreiðurpoka sem hanga margir saman hátt uppi í tré. Fuglarnir eru nokkuð stórir og lenda á þessum hreiðurpokum með allmiklum þunga, svo að það er eins gott að vefararnir svíkist ekki um.