Komin til Guatemala!
Varúð! Þetta er langur texti! Ekki byrja að lesa nema nægur tími sé fyrir hendi.
Ég gleymdi að segja frá því að hótelherbergið okkar í Boston var mun stærra og fínna en við höfðum pantað. Við vorum sem sé færð upp um stærðarflokk okkur að kostnaðarlausu. Hins vegar var greinilegt að upprunalega höfðu þetta verið tvö herbergi. Baðherbergin voru tvö en bæði mjög lítil. Í staðinn fyrir að breyta öðru í sturtuherbergi og hafa bara salerni og vask í hinu, höfðu þeir troðið sturtu, salerni og vask í hvort um sig. Þetta þýddi að svigrúm var lítið til að hreyfa sig og sturtuhengið lagðist allaf að manni í sturtunni. Smámunir sem þó skipta máli.
Á föstudaginn var kominn tími til að kveðja skaflana í Boston (já, það voru þykkir skaflar þar eftir snjókomu vikuna áður). Við þurftum samt ekki að vera komin út á völl fyrr en rétt fyrir háegi þannig að við fengum ökkur göngutúr í verslunarmiðstöðvarnar í leit að ýmsu smálegu sem okkur vanhagaði um. Þar komumst við meðal annars að því að skóbúðir selja ekki skóreimar í Bandaríkjunum – að minnsta kosti ekki í Boston. Starfsmenn skóbúðanna vissu ekki einu sinni hvar væri hægt að fá svoleiðis, kannski í stórmörkuðum? Þar fundust þeir ekki heldur svo að allt lítur út fyrir að Bostonbúar hendi skónum sínum þegar reimarnar slitna.
Það var annað sem við tókum eftir í Boston. Lögreglan er gríðarlega sýnileg um allt í lögreglubílum og það líður varla sú mínúta í miðbænum að lögreglubílar þjóti ekki fram hjá með sírenur vælandi eða maður heyri í þeim í næstu götu. Að sumu leyti fékk maður vissa öryggistilfinningu við þetta og það er kannski tilgangurinn með þessu.
Flugið til Miami gekk vel en vélin var gjörsamlega stútfull. Flugið tók rúma þrjá tíma. Mér fannst flestir farþeganna tala spænsku. Við höfðum eina og hálfa klukkustund í Miami fyrir næsta flug og gekk vel að finna flughliðið. Ákváðum að fá okkur að borða þar því að við vissum að það gæti verið erfitt eftir að við kæmum til Guatemala. En eins og gengur og gerist tók dálítinn tíma að fá þjónustu og svo tók dálítinn tíma að fá matinn svo að við urðum að borða mexíkönsku krabbakökurnar okkar nokkuð hratt. Vorum með þeim síðustu inn í vélina en það kom ekki að sök. Það þurfti að kalla upp 6 farþega sem ekki skiluðu sér á réttum tíma. Þetta var risastór vél með 10 sætum í röð og alls ekki hálffull. Flugið tók ekki nema tvo og hálfan tíma. Flugstöðin í Guatemala City er í endurbyggingu, þeir segjast vera að byggja nýtískulegustu flugstöðina í Mið-Ameríku. Fyrir bragðið var hún heldur óhrjáleg um þessar mundir. Einhvern veginn tókst okkur að komast í gegnum vegabréfaskoðun og þótt okkar töskur væru næstum því þær síðustu að koma á færibandinu (með viðeigandi áhyggjum af okkar hálfu) komu þær samt.
Á leiðinni út tók við mikið áreiti manna sem vildu útvega okkur bíla, hótel o.fl. og Ásta sagði að margir hefðu mænt stóreygir á tölvutöskuna mína. Þegar út var komið sáum við bílstjórann sem skólinn hafði útvegað; hann var með spjald með nöfnunum okkar. Þegar við ýttum kerrunni í áttina að bílnum, einhvers konar Toyota rúgbrauði, þyrptust að okkur strákar á aldrinum 5-12 ára sem vildu hjálpa til en sá stærsti ýtti hinum öllum frá og þóttist hjálpa með því að toga í kerruna að framanverðu meðan ég ýtti. Svo hjálpaði hann við að henda töskunum inn í bílinn. Mér þótti þetta ekki þægilegt vegna þess að ég var ekki með neina dollaraseðla, bara 5 og 20 dollaraseðla á mér. Ég sagði því bílstjóranum okkar að ég gæti ekki borgað drengnum og hann kom þeim skilaboðum áleiðis. Hann tók því ósköp vel, greyið, yppti bara öxlum.
Svo tók við aksturinn til Antigua. Fyrsti hálftíminn var á stútfullum þriggja akreina vegum í gegnum Guatemala City sem teygir sig í allar áttir eins og hálfgert krabbamein. Umferðin mjakaðist þó áfram og mikið flautað en við vorum þó aldrei alveg stopp lengur en í eina til tvær mínútur í senn. Ferðin í heild tók ekki nema klukkutíma, vorum komin til Antigua rúmlega hálfníu að kvöldi að staðartíma, kl. hálfþrjú um nótt á Íslandi og hálfellefu um kvöld í Boton. Svo þurftum við að finna nýja heimilið okkar. Ég var með heimilisfang, símanúmer og nafn eigandans. Sími bílstjórans virkaði ekki og það tók dálítinn tíma að finna staðinn en það tókst þó að lokum. Eigandinn er ósköp almennileg kona, rúmlega fertug. Hún heilsaði okkur með miklum virktum og kyssti Ástu rembingskoss. Okkar hús og hennar hús eru sambyggð og eru einu húsin innan hárrar girðingar með þykkum timburhliðum sem ekki er brotist svo auðveldlega í gegnum.
Þegar bílstjórinn var farinn og leigusalinn var búinn að kenna okkur á helstu heimilistæki, tókum við að koma okkur fyrir. Klukkan var um hálftíu um kvöldið. Þá kom í ljós að handtaska Ástu hafði gleymst í bílnum. Í henni voru meðal annars myndavélin hennar og buddan með kreditkortunum. Símarnir okkar virka ekki hérna og auk þess vorum við ekki með símanúmer bílstjórans þannig að það var ljóst að ekki yrði gert meira þetta kvöldið í málinu. Eins og nærri má geta svaf Ásta frekar illa um nóttina og ég reyndar líka, þrátt fyrir að við værum sannarlega dauðþreytt.
Laugardagur 24. mars
Við vöknuðum við sólarupprás, um hálfsexleytið. Mér tókst að blunda aðeins eftir það en Ástu ekki. Fyrsta málið var að reyna að fara í sturtu. Það gekk ekki sem skyldi. Ekkert heitt vatn kom úr sturtunni. Á endanum fór ég í kalda sturtu.
Upp úr klukkan átta fór ég að athuga hvort Gladys (leigusalinn) væri viðlátin til þess að biðja hana um að hringja í Heidy, starfsmann skólans okkar, en ég var með símanúmer hennar. Gladys hringdi í Heidy og svo talaði ég við hana til að útskýra hver við værum (við fengum húsnæðið ekki í gegnum skólann) og hvert vandamálið væri. Heidy lofaði að tala við bílstjórann og ég skyldi hringja aftur eftir hálftíma. Hún hringdi svo að fyrra bragði í Gladys (hefur væntanlega verið með númerið hennar geymt í gemasanum) til að láta hana vita að bílstjórinn væri með töskuna. Vandamálið væri samt að hann væri með hana í öðrum bíl og væri í sendiferð til Guatemala City að sækja fólk. Hann mundi svo koma með töskuna til okkar þegar hann kæmi til baka til Antigua. Þetta hljómaði vel. Gladys giskaði á að hann kæmi í fyrsta lagi eftir hálftíma til klukkutíma.
Nú settumst við Ásta aftur inn og tókum að bíða eftir bílstjóranum okkar. Birtist þá ekki Gladys með tvo bolla af heitu kakói og brauðsneiðar með osti og baunakæfu handa okkur. Þetta var vel þegið. Kókó er auðvitað ræktað hér í stórum stíl og svört baunakæfa er þjóðarréttur. Mjög gott. Þar að auki reddaði Gladys sturtumálunum – öryggið hafði farið – svo að Ásta gat farið í heita sturtu.
Nú þurfti Gladys að fara í bæinn og vildi endilega að við kæmum með til að hún gæti sýnt okkur supermercado og fleira nauðsynlegt. Ég vildi verða eftir ef ske kynni að bílstjórinn kæmi með töskuna á meðan en Gladys tók það ekki í mál, við yrðum ekki nema í 5 mínútur í burtu. Ég lét því til leiðast sem ég hefði betur ekki gert því að niðurstaðan varð klukkutíma gönguferð! Hún þurfti að sýna okkur hvar besta brauðið í bænum fengist, hvar bestu kökurnar fengjust, hvar besti morgunverðurinn fengist, hvar hægt væri að láta þvo af sér fatnaðinn o.sfrv. Við keyptum gróft brauð í bakaríinu sem hún fór með okkur í en hún gerði allt sem í hennar valdi stóð til að sannfæra okkur um að kaupa brauð sem voru full af sykri. Allt auðvitað vel meint. En ég er alveg viss um að bílstjórinn hefur komið meðan við vorum í burtu og fyrst enginn var heima hefur hann ákveðið að skila töskunni bara í skólann á mánudaginn.
Gladys Gonzales er reyndar hörkukerling. Hún er líklega 41-42 ára, giftist 17 ára og eignaðist 3 börn á 4 árum, síðan eitt í lokin þegar hún var orðin fullra 25 ára. Hún er fráskilin (kannski ekki samkvæmt kirkjunnar lögunum því að þeir eru jú rammkatólskir hérna – hún notaði orðið “separado”) og rekur sitt eigið fyrirtæki í fasteignaviðskiptum. Hún virðist kaupa og selja fasteignir, auk þess sem hún leigir frá sér, samanber okkur Ástu. Hún er líka á fullu í ferðaþjónustu því að hún útvegar fólki bíla með bílstjóra í ferðir. Hún leigir líka ferðamönnum farsíma. Hún er auðvitað í einhverjum samtökum ferðaþjónustumanna og er þegar búin að panta fyrir okkur herbergi á litlu hóteli rétt hjá flugvellinum síðustu nóttina og útvega okkur akstur þangað! Það er augljóst á öllu að Gladys er alveg þokkalega stæð miðað við landa sína og jafnvel þótt samanburðurinn næði víðar. En það er ábyggilega aðeins fyrir eigin dugnað. Hún sagði okkur að elsti sonurinn hefði búið í Oslo um skeið og væri trúlofaður norskri stúlku. Þau ætla að gifta sig í sumar og flytja þá til Guatemala. Það mátti heyra á Gladys að hún væri hissa á þeirri ákvörðun að þau ætluðu að flytja til Guatemala.
Áður en leiðir skildu samþykktum við að safna saman öllum kvittunum og fá virðisaukaskattsnúmer fyrirtækis Gladys á reikningana svo að hún geti fengið virðisaukaskattinn endurgreiddan frá ríkinu. Við ákváðum að aðstoða hana að þessu leyti, enda hefur Guatemala-ríki ekkert gert fyrir okkur, eða hvað? Við þetta höfum við staðið síðan.
Stuttu eftir að við komum úr gönguferðinni með Gladys ákvað ég að fara í bæinn og athuga hvort ég gæti fengið guatemalískt sim-kort í símann minn svo að ég gæti bara hringt innanlands og til útlanda á lókal símanúmeri. Ekki fannst okkur síst skipta máli að hægt væri að ná í okkur frá Íslandi ef eitthvað kæmi upp á. Eftir nokkra leit fann ég verslun sem selur síma og allt sem þeim fylgir. Vopnaður vörður var við dyrnar eins og reyndar alls staðar þar sem einhver verðmæti eru á boðstólum. Þetta var pínulítill naggur, varla mikið yfir 150 cm (hér er ótrúlega mikið af smávöxnu fólki) en það skiptir örugglega ekki máli þegar menn eru með byssu í hulstri. Ekkert númerakerfi var á staðnum svo að maður settist á bekk og þegar einn fór í viðtal við starfsmann þá færðu allir sig um einn rass og svo framvegis. Afskaplega heimilislegt. Einu sinni kom inn viðskiptavinur sem líka var öryggisvörður einhvers staðar. Hann tók upp byssuna sína og otaði henni að verðinum “mínum” og leist mér ekkert á hvað þarna væri í uppsiglingu. En ég þurfti ekki að hafa áhyggjur. Vörðurinn “minn” opnaði eitt öryggishólf af tólf, sem ég hafði ekki komið auga á áður og hinn vörðurinn stakk byssunni sinni inn í það, lokaði, sneri lyklinum og tók hann með sér í biðröðina. Sennilega daglegur viðburður þarna. Ég sagði hér fyrir ofan að löggæsla væri mjög sýnileg í Boston. Það kemst ekki í hálfkvisti við löggæsluna hér þótt ég eigi enn eftir að heyra sírenuvæl hér.
Loksins kom röðin að mér. Ég útskýrði á minni frábæru en ryðguðu spænsku að síminn minn frá Íslandi virkaði ekki í Guatemala, hvort ég þyrfti ekki bara hérlent sim-kort? Starfsmaðurinn, sem var á mínum aldri (gaman að sjá svona gamla gaura vinna með nýjustu tækni – það sést ekki á Íslandi) sagði eitthvað á þá leið að það væri ekki öruggt en best væri að gá. Hann opnaði svo símann (meðan ég beið í biðröðinni hafði ég verið að reyna að gera það en áttaði mig alls ekki á því hvernig það væri gert) eins og hann hefði aldrei gert annað en að handleika þessa gerð af Sony Ericson. Ég veit ekki hvorum brá meira, mér eða honum, við að sjá það sem við blasti. Hólfið með rafhlöðunni og sim-kortinu var fullt af hvítum, þykkum hárum, ca 1-2 cm löngum! Þarna þekkti ég skeggið úr sjálfum mér. Ég er búinn að ganga með þennan síma í brjóstvasanum í ein fjögur ár og auðvitað hrynja skegghárin úr manni ofan í opinn brjóstvasann öðru hverju. Síminn er ekki þéttari en svo að öðru hverju rata hárin inn í hann. En blessaður starfsmaðurinn áttaði sig ekki á þessu og spurði hvort ég ætti hund. Ég játti því. Af hverju er maður alltaf að ljúga? Hann hreinsaði hárin samviskusamlega úr símanum. Það var greinilegt að hann var ekkert fyrir hunda.
En hvað um það, rannsókn þessa ágæta manns sýndi svo að ekki varð um villst að síminn minn hafnar sim-kortunum sem þeir eru með á boðstólum hér. Ég get því ekki fengið símann minn til að virka með því einu að fá guatamalískt sim-kort í hann. Ég verð að leigja síma af Gladys. Það kostar 500 kr á viku.
Eftir að ég kom til baka (og bílstjórinn hafði auðvitað ekki látið sjá sig) ákváðum við Ásta að fara í bæinn til að fá okkur að borða og kaupa einhvern mat til að eiga í kotinu á morgnana en við gerum síður ráð fyrir að borða oft hérna í hádeginu og á kvöldin. Við römbuðum inn á ákaflega góðan stað sem var líka ódýr, enda var meira en helmingur viðskiptavinanna greinilega Guatemalabúar. Það sem var ekki síst eftirtektarvert var að þjónustustúlkurnar kunnu til verka. Það skiptir alltaf máli. Þetta var fyrsti matsölustaðurinn sem við borðum á hérna og það verður fróðlegt að bera hann saman við aðra staði. Við fengum okkur dæmigerðan guatemalískan mat og vorum ekki svikin. Síðan fórum við í súpermarkað og fengum okkur mjólk, osta, smjör, sykurlausa apríkósusultu og rauðvínsflösku (250 kr) og héldum með þetta heim á leið.
Ekki er úr vegi að lýsa aðeins borginni Antigua. Þetta er gamla höfuðborgin sem yfirvöld yfirgáfu eftir gríðarmikinn jarðskjálfta árið 1773, en þar áður hafði sífellt verið að endurbyggja borgina eftir minni jarðskjálfta. Vegna mikilvægis borgarinnar voru þar 32 kirkjur, 18 klaustur, 7 framhaldsskólar, einn háskóli og 5 sjúkrahús. Allir nema fátækasta borgið yfirgaf borgina eftir þennan mikla skjálfta og því var hún ekki endurbyggð. Á 7. áratug síðustu aldar gengu í gildi lög sem bönnuðu nýbyggingar nema þær væru í anda bygginga frá nýlendutímanum og því eru þar engin háhýsi. Húsin eru öll á einni eða tveimur hæðum og göturnar frekar þröngar (ekki þó eins þröngar og í gömlu þorpunum á Ítalíu eða Spáni) og steinlagðar. Mér sýnist þetta vera hraungrýti úr eldfjöllunum hér í kring. Borgin er alveg undir hárri eldfjallsstrýtu og í annarri átt blasa við tvær enn hærri strýtur, aðeins fjær. Þetta eru svona ekta eldfjöll, eins og allir myndu teikna eldfjöll. Í miðju borgarinnar er stórt torg með miklu af trjám og blómskrúði þar sem sums staðar ber mest á blómaangan, annars staðar er kryddlyktin yfirgnæfandi og sums staðar er þó aðallega skólplykt. Húsin eru mörg í fremur sterkum litum. Falleg. Sum þó í niðurníðslu. Það er galli á borginni að töluverð bílaumferð er um hana svo að stundum er bensínlyktin óþægileg. Hvergi eru umferðarljós eða stöðvunarmerki en vegna þess hve ósléttar göturnar eru, er umferðin hæg og auðvelt fyrir gangandi að komast um því að oftast hleypa bílstjórar fólki yfir.
Loftslagið hérna er í einu orði sagt FULLKOMIÐ. Hitinn er að jafnaði 26°C á daginn en getur farið niður í 14°C á morgnana. Yfirleitt er nánast heiðskírt en þó renna einstöku ský fyrir sólina sem er ósköp gott. Stundum er gola sem er líka gott en sjaldan hvasst.
Fórum í bæinn um sjöleytið og gengum þá fram á brúðkaup í uppsiglingu. Það átti að fara fram í rústum kirkju sem hrundi í stóra jarðskjálftanum 1773 og var afhelguð. Hún er því ekki kirkja lengur en þarna eru eigi að síður haldin brúðkaup og jafnvel veislur af ýmsum toga. Nýríka unga liðið leigir hana víst stundum undir partí um helgar. Hvað um það, þarna stóðu vinir brúðhjónanna og brúðarmeyjarnar á stígnum upp að “kirkjunni” og biðu brúðarinnar. Aðrir brúðkaupsgestir og væntanlega brúðguminn líka voru innandyra. Brúðarmeyjarnar voru allar í svörtum kjólum sem voru opnir í bakið alveg niður í mitti en reimaðir eins og lífstykki (Ásta las þessa lýsingu fyrir – hún hefur betra auga fyrir svona nokkru en ég). Við gáfum okkur á tal við ungan mann sem var með veglega myndbandstökuvél. Það kom í ljós að hann talaði lýtalause ensku. Hann tjáði okkur að nú væru “svört” brúðkaup í tísku. Brúðhjónin og hann sjálfur voru öll frá Guatemala City og hann sagði algengt að fólk kæmi þaðan til að gifta sig í Antigua og síðan gistu allir brúðkaupsgesir á hótelum í bænum. Brúðkaupsveislan átti að fara fram hinum megin við götuna. Sjálfur þekkti hann ekkert til brúðhjónanna – hann væri bara í vinnunni. Rétt í þessu kom opinn Chevrolet 1956 (þetta hef ég eftir Ameríkana sem stóð við hliðina á okkur) með brúðina innanborðs. Bíllinn stansaði eitt andartak og myndatökumaðurinn var komin í stellingu, þegar allt var gefið í botn og bíllinn hvarf eftir götunni. Í ljós kom að þetta var í annað sinn sem þetta gerðist. Enginn vissi af hverju. Tíu mínútum síðar birtist bíllinn í þriðja skipti og í þetta sinn steig hvítklædd brúðurin út úr kagganum, brosandi út að eyrum. Brúðarmeyjarnar tóku nú til óspilltra málanna að hagræða slóðanum sem var um sjö metra langur. Þær héldu honum svo uppi svo að hann drægist ekki eftir rykugri jörðinni. Við vorum búin að sjá nóg, svo að við komum okkur áfram niður í bæ.
Við röltum nokkra stund í bænum og kíktum á hina og þessa veitingastaði. Á tímabili slóst í för með okkur hundur sem hafði staðið í kantinum á gangstéttinni og haldið hausnum fyrir fótunum á mér svo að ég varð að ýta honum frá með sköflungnum þegar við fórum fram hjá. Hann virtist taka þetta sem merki um að við ættum samleið.
Samkvæmt okkar reynslu er best að borða þar sem er hæfileg blanda innfæddra og túrista. Þar sem eingöngu eru túristar má búast við hærra verðlagi án þess að þjónustan batni. Þar sem eingöngu innfæddir borða er verðlagið lægra en sparað í þjónustunni. Á endanum borðuðum við á stað sem er inni í garði og því undir berum himni en garðurinn sést ekki frá götunni. Hér er allt verðlag tvöfalt miðað við venjulega vegna “Semana Santa”, þ.e. páskavikunnar, þegar hingað flykkjast bæði innlendir og erlendir túristar. Máltíðin kostaði okkur u.þ.b. 2500 kr samtals að meðtalinni margarítu fyrir matinn og rauðvínsflösku með matnum. Eins og ég sagði er þetta tvöfalt venjulegt verð.
Sunnudagur 25. mars
Fórum á fætur kl. hálfsjö (öðru vísi mér áður brá) og fengum okkur morgunmat. Ásta saknaði þess að geta ekki ristað brauðið en annars var þetta ágætt. Ég fór að rifja upp spænska málfræði og ekki seinna vænna, því að skólinn byrjar á morgun. Við erum bara með eina málfræðibók með okkur svo að Ásta dundaði sér við að lesa um Guatemala. Rétt fyrir klukkan 9 var bankað á hliðið og kona nokkur rétti okkur dreifirit sem við þáðum með þökkum (komumst að því síðar þegar við fórum að lesa það að þetta var áróðursrit frá Vottum Jehóva). Ég spurði konuna hvenær prósessían byrjaði. Prósessían er haldin í tilefni af innreið Júsú í Jerúsalem á pálmasunnudegi (þóttt enn sé vika í pálmasunnudag) og fólk kemur víða að til að sjá hana. Hún sagði “ahorita” og í ljósi þess að “ahora” þýðir “núna”, héldum við að ahorita væri “akkúrat núna”. Seinna komumst við að því að það þýðir “bráðum”, enda var það svarið sem við fengum frá öllum sem við spurðum síðar. Við fórum því í bæinn og ekki fór á milli mála hvar prósessían ætti að fara um því að búið var að skreyta göturnar með hinum ótrúlegustu myndum sem flestar voru í grundvöllinn litað sag en einnig mikið skreytt með litfögrum blómum og ýmsum jurtum og jafnvel ávöxtum. Á þessu átti prósessían að traðka. Ég var einu sinni á pálmasunnudag á Capri og þá settu menn bara pálmagreinar á jörðina. Hér virðast þessar skreytingar verða að einhvers konar fórn – menn fórna gríðarlegri vinnu og jafnvel verðmætum (ávöxtum og afskornum blómum – á einni skreytingunni voru meira að segja brauðhleifar). Ég hugsa að það hafi verið tiltölulega auðvelt fyrir Maya að taka upp kristna trú vegna fórnarinnar sem er miðdepill trúarinnar (Jesú var fórnað á krossinum) en trú Maya gekk einmitt mikið út á fórnir til guðanna. Þá á katólska trúin örugglega vel við þá vegna þess að dýrlingarnir verða að nokkurs konar guðum en trú Maya var fjölgyðistrú.
Allt var morandi í karlmönnum fjólubláum kyrtlum með höfuðfati í sama lit. Alls staðar var fólk að selja varning sinn, aðallega ís, vatn og ýmsan mat en reyndar var nánast allt til sölu, þar á meðal almanök, talnabönd, skartgripir, dúkar, dúkkur, leikföng, blöðrur, sólhattar, sólgleraugu o.s.frv. Hávaðinn var gríðarlegur, aðallega frá íssölunum sem voru með hljómmiklar bjöllur sem þeir klingdu án afláts. Við gengum meðfram leiðinni sem prósessían átti eftir að fara og víðast hvar var fólk búið að koma sér vel fyrir þar sem skugga var að finna til að geta fylgst með henni. Á einum stað liggur leiðin fram hjá sjúkrahúsi og þar var búið að koma fyrir á annað hundrað manns í hjólastólum í skugganum. Loks sáum við stað þar sem nokkur skuggi var af trjálundi og settumst þar á upphækkaðan kant. Eftir tæpa klukkustund kom prósessían. Fremstir fóru drengir í nokkurs konar kú klúx klan búningi með götum fyrir augum, nema hvað búningarnir voru bláir og hvítir. Þeir héldu á lágmyndum af píslargöngu Jesú. Næstir komu rómverskir hermenn með strákústa ofan á hjálmunum og greinilegt var að margir þessara kústa voru notaðir. Næst kom svo gríðarstór fleki, um það bil 10 metra langur, greinilega mjög þungur úr massífum viði, sem nokkrir tugir karmanna báru. Fremst á flekanum voru styttur af nöktu fólki að brenna í helvíti, um miðbikið var Jesú á hvítu skýi úr einhvers konar efni (tjulli samkvæmt Ástu) og aftast voru englar með vængi og lúðra. Á fána fremst á flekanum stóð “Ó, Jesús minn, bjargaðu okkur frá logum helvítis...” og aftast var annar fáni sem á stóð “...og lyftu sálum okkar allra til himna”. Alltumlykjandi var gríðarlegur reykur fá reykelsum og mikil reykelsislykt, sem blandaðist saman við krydd- og braslykt frá þeim sem voru að elda og brasa handa mannskapnum. Á eftir flekanum kom lúðrasveit og svo komu styttur af einhverjum dýrlingum sem við þekktum ekki. Loks kom svo fleki með Maríu mey. Hann var helmingi styttri en hinn flekinn og borinn uppi af konum. Það var augljóst að hann var þungur og reyndi á konurnar að bera hann. Á eftir öllu þessu kom svo vörubíll og traktor og nokkrir menn sem sópuðu saman saginu og mokuðu í traktorsskóflu sem hellti innihaldinu loks á vörubílspallinn. Þegar hann var farinn fram hjá var eins og göturnar hefðu aldrei verið skreyttar. Það eina sem benti til að eitthvað hefði verið um að vera voru ruslaföturnar á götuhornunum sem voru stútfullar af plastflöskum og pappír.
Við gengum heimleiðis og stoppuðum á litlum veitingastað til að kaupa eggjaböku sem við höfðum með okkur heim til að snæða í hádegisverð. Tóbí tók á móti okkur að vanda. Tóbí er terrierhundurinn hennar Gladys sem býr hér fyrir framan dyrnar okkar. Það skemmtilegasta sem hann veit er að láta okkur sparka læm-ávexti sem hann síðan sækir og hendir fyrir framan okkur. Svo er sparkað og leikurinn endurtekur sig. En læmið laskast með tímanum og gallsúrt innihaldið fer að leka út. Það má sjá það á Tóbí að honum þykir það ekki gott en hann lætur sig samt hafa það. Það er svo gaman að eltast við “boltann”.
Eftir mátulega hvíld fórum við aftur í bæinn. Byrjuðum á því að taka út quetzals í banka-sjálfsala og síðan var haldið í supermercado til að ná í ýmsa hluti sem okkur vantaði. Fundum hárbursta, eldhusrúllu, klósettpappír og fleira en skóreimar fundum við ekki. Þegar við komum á aðaltorgið kom í ljós að skrúðgangan mikla var sko enn í gangi. Komum okkur fyrir á góðum stað og tókum nokkrar myndir en héldum svo heim á leið, enda var myndavélin að verða rafmagnslaus. Reyndum á leiðinni heim að staðsetja veitingastað sem mælt var með í leiðsögubók. La Panza Verde heitir hann , en við fundum hann ekki. Þá rákumst við á leigusalann okkar, Gladys, sem var á ferð með móður sinni og spurðum hana. Hún sagðist skyldu fylgja okkur þangað og fá afslátt fyrir okkur. Svo skildu leiðir.
Gladys bankaði upp á hjá okkur klukkan hálf sjö. Hún var með 100 kr seðil í sænskri mynt sem ég hafði látið hana hafa sem 100 dollara seðil þegar ég borgaði henni 850 dollarana fyrir þriggja vikna dvöl. Svona er það þegar maður er að borga í erlendri mynt! Þessi seðill hafði dulist í veskinu mínu síðan ég var í Svíþjóð í haust. Sem betur fer gátum við önglað saman 100 dollurum og allir voru ánægðir. Stuttu síðar bankaði Gladys hjá okkur á ný og tjáði okkur að La Panza Verde væri lokuð í kvöld og annað kvöld. Hún mælti hins vegar með öðrum veitingastað niðri í miðbæ. Við ættum bara að nefna nafnið hennar og við myndum fá afslátt. Þetta væri mjög góður veitingastaður en mjög ódýr miðað við gæði. Hann heitir Welton.
Við lögðum af stað í bæinn klukkan hálf átta. Leiðin lá á veitingastaðinn Welton. Við sáum strax í anddyrinu að hér var mjög fínn staður. Ásta óttaðist að við værum ekki nógu vel klædd. Þarna tók á móti okkur ung og fönguleg stúlka af norðuramerískum uppruna sem spurði okkur hvort við værum á vegum Gladys Gonzales? Við játuðum strax. Hún spurði hvor við vildum snæða inni eða úti við sundlaugina. Ég lagði til að við borðuðum úti við laugina. Ásta var ekki viss um að það væri rétt, henni yrði kannski kalt. Ég lofaði að láta hana fá jakkann minn ef svo yrði. Konan læét Ástu fá teppi ef ske kynni að henni kólnaði. Ásta skildi ekki hvernig konan hefði áttað sig á að við værum þarna á vegum Gladys. Mér fannst liggja í augum uppi að hún hefði nefnt hvítskeggjaðan mann. Þeir eru ekki margir hér um slóðir. Okkur var síðan vísað til sætis við laugina sem var að miklu leyti þakin rósablöðum og fljótandi kertum en út úr einhvers konar skúlptúr steyptist vatn ofan í laugina sem gaf afskaplega róandi tilfinningu fyrir rennandi vatni.
Við pöntuðum okkur margarítu fyrir matinn (ekki í fyrsta sinn) og síðan aðalrétt. Þjónninn sannfærði okkur um að skipta einum forrétti (avocado og rækjur) á milli okkar. Svo fengum við okkur flösku af einu af ódýrustu rauðvínunum. Allt var þetta afskaplega gott. Í lokin kom hann með tvö koníaksglös og flösku af brúnu rommi sem framleitt er í Guatemala og sagði að það væri “on the house”. Þá áttuðum við okkur á að við fengjum engan afslátt út á Gladys – þetta romm væri jafngildi afsláttarins. Ásta afþakkaði rommið en ég þáði það. Það var reyndar mjög gott.
Þegaar reikningurinn kom var hann svo sem í samræmi við verðlagið á matseðlinum en þetta var ríflega tvisvar sinnum dýrara en nokkur máltíð til þessa, jafngildi 7000 kr fyrir okkur tvö – og þá var þjórfé ekki innifalið. Þá rann allt í einu upp fyrir okkur að það er auðvitað Gladys í hag að við borðum á sem dýrustum stöðum svo að hún geti krafið ríkið um sem mestan virðisaukaskatt! Við munum taka hennar ráðleggingum með dálitlum fyrirvara hér eftir!
En nú byrjar skólinn í fyrramálið svo að það er eins gott að fara snemma að sofa í kvöld!
Lifið heil!
PS á mánudegi: Taskan hennar Ástu komst til skila í morgun og allt sem í henni var.
Ég gleymdi að segja frá því að hótelherbergið okkar í Boston var mun stærra og fínna en við höfðum pantað. Við vorum sem sé færð upp um stærðarflokk okkur að kostnaðarlausu. Hins vegar var greinilegt að upprunalega höfðu þetta verið tvö herbergi. Baðherbergin voru tvö en bæði mjög lítil. Í staðinn fyrir að breyta öðru í sturtuherbergi og hafa bara salerni og vask í hinu, höfðu þeir troðið sturtu, salerni og vask í hvort um sig. Þetta þýddi að svigrúm var lítið til að hreyfa sig og sturtuhengið lagðist allaf að manni í sturtunni. Smámunir sem þó skipta máli.
Á föstudaginn var kominn tími til að kveðja skaflana í Boston (já, það voru þykkir skaflar þar eftir snjókomu vikuna áður). Við þurftum samt ekki að vera komin út á völl fyrr en rétt fyrir háegi þannig að við fengum ökkur göngutúr í verslunarmiðstöðvarnar í leit að ýmsu smálegu sem okkur vanhagaði um. Þar komumst við meðal annars að því að skóbúðir selja ekki skóreimar í Bandaríkjunum – að minnsta kosti ekki í Boston. Starfsmenn skóbúðanna vissu ekki einu sinni hvar væri hægt að fá svoleiðis, kannski í stórmörkuðum? Þar fundust þeir ekki heldur svo að allt lítur út fyrir að Bostonbúar hendi skónum sínum þegar reimarnar slitna.
Það var annað sem við tókum eftir í Boston. Lögreglan er gríðarlega sýnileg um allt í lögreglubílum og það líður varla sú mínúta í miðbænum að lögreglubílar þjóti ekki fram hjá með sírenur vælandi eða maður heyri í þeim í næstu götu. Að sumu leyti fékk maður vissa öryggistilfinningu við þetta og það er kannski tilgangurinn með þessu.
Flugið til Miami gekk vel en vélin var gjörsamlega stútfull. Flugið tók rúma þrjá tíma. Mér fannst flestir farþeganna tala spænsku. Við höfðum eina og hálfa klukkustund í Miami fyrir næsta flug og gekk vel að finna flughliðið. Ákváðum að fá okkur að borða þar því að við vissum að það gæti verið erfitt eftir að við kæmum til Guatemala. En eins og gengur og gerist tók dálítinn tíma að fá þjónustu og svo tók dálítinn tíma að fá matinn svo að við urðum að borða mexíkönsku krabbakökurnar okkar nokkuð hratt. Vorum með þeim síðustu inn í vélina en það kom ekki að sök. Það þurfti að kalla upp 6 farþega sem ekki skiluðu sér á réttum tíma. Þetta var risastór vél með 10 sætum í röð og alls ekki hálffull. Flugið tók ekki nema tvo og hálfan tíma. Flugstöðin í Guatemala City er í endurbyggingu, þeir segjast vera að byggja nýtískulegustu flugstöðina í Mið-Ameríku. Fyrir bragðið var hún heldur óhrjáleg um þessar mundir. Einhvern veginn tókst okkur að komast í gegnum vegabréfaskoðun og þótt okkar töskur væru næstum því þær síðustu að koma á færibandinu (með viðeigandi áhyggjum af okkar hálfu) komu þær samt.
Á leiðinni út tók við mikið áreiti manna sem vildu útvega okkur bíla, hótel o.fl. og Ásta sagði að margir hefðu mænt stóreygir á tölvutöskuna mína. Þegar út var komið sáum við bílstjórann sem skólinn hafði útvegað; hann var með spjald með nöfnunum okkar. Þegar við ýttum kerrunni í áttina að bílnum, einhvers konar Toyota rúgbrauði, þyrptust að okkur strákar á aldrinum 5-12 ára sem vildu hjálpa til en sá stærsti ýtti hinum öllum frá og þóttist hjálpa með því að toga í kerruna að framanverðu meðan ég ýtti. Svo hjálpaði hann við að henda töskunum inn í bílinn. Mér þótti þetta ekki þægilegt vegna þess að ég var ekki með neina dollaraseðla, bara 5 og 20 dollaraseðla á mér. Ég sagði því bílstjóranum okkar að ég gæti ekki borgað drengnum og hann kom þeim skilaboðum áleiðis. Hann tók því ósköp vel, greyið, yppti bara öxlum.
Svo tók við aksturinn til Antigua. Fyrsti hálftíminn var á stútfullum þriggja akreina vegum í gegnum Guatemala City sem teygir sig í allar áttir eins og hálfgert krabbamein. Umferðin mjakaðist þó áfram og mikið flautað en við vorum þó aldrei alveg stopp lengur en í eina til tvær mínútur í senn. Ferðin í heild tók ekki nema klukkutíma, vorum komin til Antigua rúmlega hálfníu að kvöldi að staðartíma, kl. hálfþrjú um nótt á Íslandi og hálfellefu um kvöld í Boton. Svo þurftum við að finna nýja heimilið okkar. Ég var með heimilisfang, símanúmer og nafn eigandans. Sími bílstjórans virkaði ekki og það tók dálítinn tíma að finna staðinn en það tókst þó að lokum. Eigandinn er ósköp almennileg kona, rúmlega fertug. Hún heilsaði okkur með miklum virktum og kyssti Ástu rembingskoss. Okkar hús og hennar hús eru sambyggð og eru einu húsin innan hárrar girðingar með þykkum timburhliðum sem ekki er brotist svo auðveldlega í gegnum.
Þegar bílstjórinn var farinn og leigusalinn var búinn að kenna okkur á helstu heimilistæki, tókum við að koma okkur fyrir. Klukkan var um hálftíu um kvöldið. Þá kom í ljós að handtaska Ástu hafði gleymst í bílnum. Í henni voru meðal annars myndavélin hennar og buddan með kreditkortunum. Símarnir okkar virka ekki hérna og auk þess vorum við ekki með símanúmer bílstjórans þannig að það var ljóst að ekki yrði gert meira þetta kvöldið í málinu. Eins og nærri má geta svaf Ásta frekar illa um nóttina og ég reyndar líka, þrátt fyrir að við værum sannarlega dauðþreytt.
Laugardagur 24. mars
Við vöknuðum við sólarupprás, um hálfsexleytið. Mér tókst að blunda aðeins eftir það en Ástu ekki. Fyrsta málið var að reyna að fara í sturtu. Það gekk ekki sem skyldi. Ekkert heitt vatn kom úr sturtunni. Á endanum fór ég í kalda sturtu.
Upp úr klukkan átta fór ég að athuga hvort Gladys (leigusalinn) væri viðlátin til þess að biðja hana um að hringja í Heidy, starfsmann skólans okkar, en ég var með símanúmer hennar. Gladys hringdi í Heidy og svo talaði ég við hana til að útskýra hver við værum (við fengum húsnæðið ekki í gegnum skólann) og hvert vandamálið væri. Heidy lofaði að tala við bílstjórann og ég skyldi hringja aftur eftir hálftíma. Hún hringdi svo að fyrra bragði í Gladys (hefur væntanlega verið með númerið hennar geymt í gemasanum) til að láta hana vita að bílstjórinn væri með töskuna. Vandamálið væri samt að hann væri með hana í öðrum bíl og væri í sendiferð til Guatemala City að sækja fólk. Hann mundi svo koma með töskuna til okkar þegar hann kæmi til baka til Antigua. Þetta hljómaði vel. Gladys giskaði á að hann kæmi í fyrsta lagi eftir hálftíma til klukkutíma.
Nú settumst við Ásta aftur inn og tókum að bíða eftir bílstjóranum okkar. Birtist þá ekki Gladys með tvo bolla af heitu kakói og brauðsneiðar með osti og baunakæfu handa okkur. Þetta var vel þegið. Kókó er auðvitað ræktað hér í stórum stíl og svört baunakæfa er þjóðarréttur. Mjög gott. Þar að auki reddaði Gladys sturtumálunum – öryggið hafði farið – svo að Ásta gat farið í heita sturtu.
Nú þurfti Gladys að fara í bæinn og vildi endilega að við kæmum með til að hún gæti sýnt okkur supermercado og fleira nauðsynlegt. Ég vildi verða eftir ef ske kynni að bílstjórinn kæmi með töskuna á meðan en Gladys tók það ekki í mál, við yrðum ekki nema í 5 mínútur í burtu. Ég lét því til leiðast sem ég hefði betur ekki gert því að niðurstaðan varð klukkutíma gönguferð! Hún þurfti að sýna okkur hvar besta brauðið í bænum fengist, hvar bestu kökurnar fengjust, hvar besti morgunverðurinn fengist, hvar hægt væri að láta þvo af sér fatnaðinn o.sfrv. Við keyptum gróft brauð í bakaríinu sem hún fór með okkur í en hún gerði allt sem í hennar valdi stóð til að sannfæra okkur um að kaupa brauð sem voru full af sykri. Allt auðvitað vel meint. En ég er alveg viss um að bílstjórinn hefur komið meðan við vorum í burtu og fyrst enginn var heima hefur hann ákveðið að skila töskunni bara í skólann á mánudaginn.
Gladys Gonzales er reyndar hörkukerling. Hún er líklega 41-42 ára, giftist 17 ára og eignaðist 3 börn á 4 árum, síðan eitt í lokin þegar hún var orðin fullra 25 ára. Hún er fráskilin (kannski ekki samkvæmt kirkjunnar lögunum því að þeir eru jú rammkatólskir hérna – hún notaði orðið “separado”) og rekur sitt eigið fyrirtæki í fasteignaviðskiptum. Hún virðist kaupa og selja fasteignir, auk þess sem hún leigir frá sér, samanber okkur Ástu. Hún er líka á fullu í ferðaþjónustu því að hún útvegar fólki bíla með bílstjóra í ferðir. Hún leigir líka ferðamönnum farsíma. Hún er auðvitað í einhverjum samtökum ferðaþjónustumanna og er þegar búin að panta fyrir okkur herbergi á litlu hóteli rétt hjá flugvellinum síðustu nóttina og útvega okkur akstur þangað! Það er augljóst á öllu að Gladys er alveg þokkalega stæð miðað við landa sína og jafnvel þótt samanburðurinn næði víðar. En það er ábyggilega aðeins fyrir eigin dugnað. Hún sagði okkur að elsti sonurinn hefði búið í Oslo um skeið og væri trúlofaður norskri stúlku. Þau ætla að gifta sig í sumar og flytja þá til Guatemala. Það mátti heyra á Gladys að hún væri hissa á þeirri ákvörðun að þau ætluðu að flytja til Guatemala.
Áður en leiðir skildu samþykktum við að safna saman öllum kvittunum og fá virðisaukaskattsnúmer fyrirtækis Gladys á reikningana svo að hún geti fengið virðisaukaskattinn endurgreiddan frá ríkinu. Við ákváðum að aðstoða hana að þessu leyti, enda hefur Guatemala-ríki ekkert gert fyrir okkur, eða hvað? Við þetta höfum við staðið síðan.
Stuttu eftir að við komum úr gönguferðinni með Gladys ákvað ég að fara í bæinn og athuga hvort ég gæti fengið guatemalískt sim-kort í símann minn svo að ég gæti bara hringt innanlands og til útlanda á lókal símanúmeri. Ekki fannst okkur síst skipta máli að hægt væri að ná í okkur frá Íslandi ef eitthvað kæmi upp á. Eftir nokkra leit fann ég verslun sem selur síma og allt sem þeim fylgir. Vopnaður vörður var við dyrnar eins og reyndar alls staðar þar sem einhver verðmæti eru á boðstólum. Þetta var pínulítill naggur, varla mikið yfir 150 cm (hér er ótrúlega mikið af smávöxnu fólki) en það skiptir örugglega ekki máli þegar menn eru með byssu í hulstri. Ekkert númerakerfi var á staðnum svo að maður settist á bekk og þegar einn fór í viðtal við starfsmann þá færðu allir sig um einn rass og svo framvegis. Afskaplega heimilislegt. Einu sinni kom inn viðskiptavinur sem líka var öryggisvörður einhvers staðar. Hann tók upp byssuna sína og otaði henni að verðinum “mínum” og leist mér ekkert á hvað þarna væri í uppsiglingu. En ég þurfti ekki að hafa áhyggjur. Vörðurinn “minn” opnaði eitt öryggishólf af tólf, sem ég hafði ekki komið auga á áður og hinn vörðurinn stakk byssunni sinni inn í það, lokaði, sneri lyklinum og tók hann með sér í biðröðina. Sennilega daglegur viðburður þarna. Ég sagði hér fyrir ofan að löggæsla væri mjög sýnileg í Boston. Það kemst ekki í hálfkvisti við löggæsluna hér þótt ég eigi enn eftir að heyra sírenuvæl hér.
Loksins kom röðin að mér. Ég útskýrði á minni frábæru en ryðguðu spænsku að síminn minn frá Íslandi virkaði ekki í Guatemala, hvort ég þyrfti ekki bara hérlent sim-kort? Starfsmaðurinn, sem var á mínum aldri (gaman að sjá svona gamla gaura vinna með nýjustu tækni – það sést ekki á Íslandi) sagði eitthvað á þá leið að það væri ekki öruggt en best væri að gá. Hann opnaði svo símann (meðan ég beið í biðröðinni hafði ég verið að reyna að gera það en áttaði mig alls ekki á því hvernig það væri gert) eins og hann hefði aldrei gert annað en að handleika þessa gerð af Sony Ericson. Ég veit ekki hvorum brá meira, mér eða honum, við að sjá það sem við blasti. Hólfið með rafhlöðunni og sim-kortinu var fullt af hvítum, þykkum hárum, ca 1-2 cm löngum! Þarna þekkti ég skeggið úr sjálfum mér. Ég er búinn að ganga með þennan síma í brjóstvasanum í ein fjögur ár og auðvitað hrynja skegghárin úr manni ofan í opinn brjóstvasann öðru hverju. Síminn er ekki þéttari en svo að öðru hverju rata hárin inn í hann. En blessaður starfsmaðurinn áttaði sig ekki á þessu og spurði hvort ég ætti hund. Ég játti því. Af hverju er maður alltaf að ljúga? Hann hreinsaði hárin samviskusamlega úr símanum. Það var greinilegt að hann var ekkert fyrir hunda.
En hvað um það, rannsókn þessa ágæta manns sýndi svo að ekki varð um villst að síminn minn hafnar sim-kortunum sem þeir eru með á boðstólum hér. Ég get því ekki fengið símann minn til að virka með því einu að fá guatamalískt sim-kort í hann. Ég verð að leigja síma af Gladys. Það kostar 500 kr á viku.
Eftir að ég kom til baka (og bílstjórinn hafði auðvitað ekki látið sjá sig) ákváðum við Ásta að fara í bæinn til að fá okkur að borða og kaupa einhvern mat til að eiga í kotinu á morgnana en við gerum síður ráð fyrir að borða oft hérna í hádeginu og á kvöldin. Við römbuðum inn á ákaflega góðan stað sem var líka ódýr, enda var meira en helmingur viðskiptavinanna greinilega Guatemalabúar. Það sem var ekki síst eftirtektarvert var að þjónustustúlkurnar kunnu til verka. Það skiptir alltaf máli. Þetta var fyrsti matsölustaðurinn sem við borðum á hérna og það verður fróðlegt að bera hann saman við aðra staði. Við fengum okkur dæmigerðan guatemalískan mat og vorum ekki svikin. Síðan fórum við í súpermarkað og fengum okkur mjólk, osta, smjör, sykurlausa apríkósusultu og rauðvínsflösku (250 kr) og héldum með þetta heim á leið.
Ekki er úr vegi að lýsa aðeins borginni Antigua. Þetta er gamla höfuðborgin sem yfirvöld yfirgáfu eftir gríðarmikinn jarðskjálfta árið 1773, en þar áður hafði sífellt verið að endurbyggja borgina eftir minni jarðskjálfta. Vegna mikilvægis borgarinnar voru þar 32 kirkjur, 18 klaustur, 7 framhaldsskólar, einn háskóli og 5 sjúkrahús. Allir nema fátækasta borgið yfirgaf borgina eftir þennan mikla skjálfta og því var hún ekki endurbyggð. Á 7. áratug síðustu aldar gengu í gildi lög sem bönnuðu nýbyggingar nema þær væru í anda bygginga frá nýlendutímanum og því eru þar engin háhýsi. Húsin eru öll á einni eða tveimur hæðum og göturnar frekar þröngar (ekki þó eins þröngar og í gömlu þorpunum á Ítalíu eða Spáni) og steinlagðar. Mér sýnist þetta vera hraungrýti úr eldfjöllunum hér í kring. Borgin er alveg undir hárri eldfjallsstrýtu og í annarri átt blasa við tvær enn hærri strýtur, aðeins fjær. Þetta eru svona ekta eldfjöll, eins og allir myndu teikna eldfjöll. Í miðju borgarinnar er stórt torg með miklu af trjám og blómskrúði þar sem sums staðar ber mest á blómaangan, annars staðar er kryddlyktin yfirgnæfandi og sums staðar er þó aðallega skólplykt. Húsin eru mörg í fremur sterkum litum. Falleg. Sum þó í niðurníðslu. Það er galli á borginni að töluverð bílaumferð er um hana svo að stundum er bensínlyktin óþægileg. Hvergi eru umferðarljós eða stöðvunarmerki en vegna þess hve ósléttar göturnar eru, er umferðin hæg og auðvelt fyrir gangandi að komast um því að oftast hleypa bílstjórar fólki yfir.
Loftslagið hérna er í einu orði sagt FULLKOMIÐ. Hitinn er að jafnaði 26°C á daginn en getur farið niður í 14°C á morgnana. Yfirleitt er nánast heiðskírt en þó renna einstöku ský fyrir sólina sem er ósköp gott. Stundum er gola sem er líka gott en sjaldan hvasst.
Fórum í bæinn um sjöleytið og gengum þá fram á brúðkaup í uppsiglingu. Það átti að fara fram í rústum kirkju sem hrundi í stóra jarðskjálftanum 1773 og var afhelguð. Hún er því ekki kirkja lengur en þarna eru eigi að síður haldin brúðkaup og jafnvel veislur af ýmsum toga. Nýríka unga liðið leigir hana víst stundum undir partí um helgar. Hvað um það, þarna stóðu vinir brúðhjónanna og brúðarmeyjarnar á stígnum upp að “kirkjunni” og biðu brúðarinnar. Aðrir brúðkaupsgestir og væntanlega brúðguminn líka voru innandyra. Brúðarmeyjarnar voru allar í svörtum kjólum sem voru opnir í bakið alveg niður í mitti en reimaðir eins og lífstykki (Ásta las þessa lýsingu fyrir – hún hefur betra auga fyrir svona nokkru en ég). Við gáfum okkur á tal við ungan mann sem var með veglega myndbandstökuvél. Það kom í ljós að hann talaði lýtalause ensku. Hann tjáði okkur að nú væru “svört” brúðkaup í tísku. Brúðhjónin og hann sjálfur voru öll frá Guatemala City og hann sagði algengt að fólk kæmi þaðan til að gifta sig í Antigua og síðan gistu allir brúðkaupsgesir á hótelum í bænum. Brúðkaupsveislan átti að fara fram hinum megin við götuna. Sjálfur þekkti hann ekkert til brúðhjónanna – hann væri bara í vinnunni. Rétt í þessu kom opinn Chevrolet 1956 (þetta hef ég eftir Ameríkana sem stóð við hliðina á okkur) með brúðina innanborðs. Bíllinn stansaði eitt andartak og myndatökumaðurinn var komin í stellingu, þegar allt var gefið í botn og bíllinn hvarf eftir götunni. Í ljós kom að þetta var í annað sinn sem þetta gerðist. Enginn vissi af hverju. Tíu mínútum síðar birtist bíllinn í þriðja skipti og í þetta sinn steig hvítklædd brúðurin út úr kagganum, brosandi út að eyrum. Brúðarmeyjarnar tóku nú til óspilltra málanna að hagræða slóðanum sem var um sjö metra langur. Þær héldu honum svo uppi svo að hann drægist ekki eftir rykugri jörðinni. Við vorum búin að sjá nóg, svo að við komum okkur áfram niður í bæ.
Við röltum nokkra stund í bænum og kíktum á hina og þessa veitingastaði. Á tímabili slóst í för með okkur hundur sem hafði staðið í kantinum á gangstéttinni og haldið hausnum fyrir fótunum á mér svo að ég varð að ýta honum frá með sköflungnum þegar við fórum fram hjá. Hann virtist taka þetta sem merki um að við ættum samleið.
Samkvæmt okkar reynslu er best að borða þar sem er hæfileg blanda innfæddra og túrista. Þar sem eingöngu eru túristar má búast við hærra verðlagi án þess að þjónustan batni. Þar sem eingöngu innfæddir borða er verðlagið lægra en sparað í þjónustunni. Á endanum borðuðum við á stað sem er inni í garði og því undir berum himni en garðurinn sést ekki frá götunni. Hér er allt verðlag tvöfalt miðað við venjulega vegna “Semana Santa”, þ.e. páskavikunnar, þegar hingað flykkjast bæði innlendir og erlendir túristar. Máltíðin kostaði okkur u.þ.b. 2500 kr samtals að meðtalinni margarítu fyrir matinn og rauðvínsflösku með matnum. Eins og ég sagði er þetta tvöfalt venjulegt verð.
Sunnudagur 25. mars
Fórum á fætur kl. hálfsjö (öðru vísi mér áður brá) og fengum okkur morgunmat. Ásta saknaði þess að geta ekki ristað brauðið en annars var þetta ágætt. Ég fór að rifja upp spænska málfræði og ekki seinna vænna, því að skólinn byrjar á morgun. Við erum bara með eina málfræðibók með okkur svo að Ásta dundaði sér við að lesa um Guatemala. Rétt fyrir klukkan 9 var bankað á hliðið og kona nokkur rétti okkur dreifirit sem við þáðum með þökkum (komumst að því síðar þegar við fórum að lesa það að þetta var áróðursrit frá Vottum Jehóva). Ég spurði konuna hvenær prósessían byrjaði. Prósessían er haldin í tilefni af innreið Júsú í Jerúsalem á pálmasunnudegi (þóttt enn sé vika í pálmasunnudag) og fólk kemur víða að til að sjá hana. Hún sagði “ahorita” og í ljósi þess að “ahora” þýðir “núna”, héldum við að ahorita væri “akkúrat núna”. Seinna komumst við að því að það þýðir “bráðum”, enda var það svarið sem við fengum frá öllum sem við spurðum síðar. Við fórum því í bæinn og ekki fór á milli mála hvar prósessían ætti að fara um því að búið var að skreyta göturnar með hinum ótrúlegustu myndum sem flestar voru í grundvöllinn litað sag en einnig mikið skreytt með litfögrum blómum og ýmsum jurtum og jafnvel ávöxtum. Á þessu átti prósessían að traðka. Ég var einu sinni á pálmasunnudag á Capri og þá settu menn bara pálmagreinar á jörðina. Hér virðast þessar skreytingar verða að einhvers konar fórn – menn fórna gríðarlegri vinnu og jafnvel verðmætum (ávöxtum og afskornum blómum – á einni skreytingunni voru meira að segja brauðhleifar). Ég hugsa að það hafi verið tiltölulega auðvelt fyrir Maya að taka upp kristna trú vegna fórnarinnar sem er miðdepill trúarinnar (Jesú var fórnað á krossinum) en trú Maya gekk einmitt mikið út á fórnir til guðanna. Þá á katólska trúin örugglega vel við þá vegna þess að dýrlingarnir verða að nokkurs konar guðum en trú Maya var fjölgyðistrú.
Allt var morandi í karlmönnum fjólubláum kyrtlum með höfuðfati í sama lit. Alls staðar var fólk að selja varning sinn, aðallega ís, vatn og ýmsan mat en reyndar var nánast allt til sölu, þar á meðal almanök, talnabönd, skartgripir, dúkar, dúkkur, leikföng, blöðrur, sólhattar, sólgleraugu o.s.frv. Hávaðinn var gríðarlegur, aðallega frá íssölunum sem voru með hljómmiklar bjöllur sem þeir klingdu án afláts. Við gengum meðfram leiðinni sem prósessían átti eftir að fara og víðast hvar var fólk búið að koma sér vel fyrir þar sem skugga var að finna til að geta fylgst með henni. Á einum stað liggur leiðin fram hjá sjúkrahúsi og þar var búið að koma fyrir á annað hundrað manns í hjólastólum í skugganum. Loks sáum við stað þar sem nokkur skuggi var af trjálundi og settumst þar á upphækkaðan kant. Eftir tæpa klukkustund kom prósessían. Fremstir fóru drengir í nokkurs konar kú klúx klan búningi með götum fyrir augum, nema hvað búningarnir voru bláir og hvítir. Þeir héldu á lágmyndum af píslargöngu Jesú. Næstir komu rómverskir hermenn með strákústa ofan á hjálmunum og greinilegt var að margir þessara kústa voru notaðir. Næst kom svo gríðarstór fleki, um það bil 10 metra langur, greinilega mjög þungur úr massífum viði, sem nokkrir tugir karmanna báru. Fremst á flekanum voru styttur af nöktu fólki að brenna í helvíti, um miðbikið var Jesú á hvítu skýi úr einhvers konar efni (tjulli samkvæmt Ástu) og aftast voru englar með vængi og lúðra. Á fána fremst á flekanum stóð “Ó, Jesús minn, bjargaðu okkur frá logum helvítis...” og aftast var annar fáni sem á stóð “...og lyftu sálum okkar allra til himna”. Alltumlykjandi var gríðarlegur reykur fá reykelsum og mikil reykelsislykt, sem blandaðist saman við krydd- og braslykt frá þeim sem voru að elda og brasa handa mannskapnum. Á eftir flekanum kom lúðrasveit og svo komu styttur af einhverjum dýrlingum sem við þekktum ekki. Loks kom svo fleki með Maríu mey. Hann var helmingi styttri en hinn flekinn og borinn uppi af konum. Það var augljóst að hann var þungur og reyndi á konurnar að bera hann. Á eftir öllu þessu kom svo vörubíll og traktor og nokkrir menn sem sópuðu saman saginu og mokuðu í traktorsskóflu sem hellti innihaldinu loks á vörubílspallinn. Þegar hann var farinn fram hjá var eins og göturnar hefðu aldrei verið skreyttar. Það eina sem benti til að eitthvað hefði verið um að vera voru ruslaföturnar á götuhornunum sem voru stútfullar af plastflöskum og pappír.
Við gengum heimleiðis og stoppuðum á litlum veitingastað til að kaupa eggjaböku sem við höfðum með okkur heim til að snæða í hádegisverð. Tóbí tók á móti okkur að vanda. Tóbí er terrierhundurinn hennar Gladys sem býr hér fyrir framan dyrnar okkar. Það skemmtilegasta sem hann veit er að láta okkur sparka læm-ávexti sem hann síðan sækir og hendir fyrir framan okkur. Svo er sparkað og leikurinn endurtekur sig. En læmið laskast með tímanum og gallsúrt innihaldið fer að leka út. Það má sjá það á Tóbí að honum þykir það ekki gott en hann lætur sig samt hafa það. Það er svo gaman að eltast við “boltann”.
Eftir mátulega hvíld fórum við aftur í bæinn. Byrjuðum á því að taka út quetzals í banka-sjálfsala og síðan var haldið í supermercado til að ná í ýmsa hluti sem okkur vantaði. Fundum hárbursta, eldhusrúllu, klósettpappír og fleira en skóreimar fundum við ekki. Þegar við komum á aðaltorgið kom í ljós að skrúðgangan mikla var sko enn í gangi. Komum okkur fyrir á góðum stað og tókum nokkrar myndir en héldum svo heim á leið, enda var myndavélin að verða rafmagnslaus. Reyndum á leiðinni heim að staðsetja veitingastað sem mælt var með í leiðsögubók. La Panza Verde heitir hann , en við fundum hann ekki. Þá rákumst við á leigusalann okkar, Gladys, sem var á ferð með móður sinni og spurðum hana. Hún sagðist skyldu fylgja okkur þangað og fá afslátt fyrir okkur. Svo skildu leiðir.
Gladys bankaði upp á hjá okkur klukkan hálf sjö. Hún var með 100 kr seðil í sænskri mynt sem ég hafði látið hana hafa sem 100 dollara seðil þegar ég borgaði henni 850 dollarana fyrir þriggja vikna dvöl. Svona er það þegar maður er að borga í erlendri mynt! Þessi seðill hafði dulist í veskinu mínu síðan ég var í Svíþjóð í haust. Sem betur fer gátum við önglað saman 100 dollurum og allir voru ánægðir. Stuttu síðar bankaði Gladys hjá okkur á ný og tjáði okkur að La Panza Verde væri lokuð í kvöld og annað kvöld. Hún mælti hins vegar með öðrum veitingastað niðri í miðbæ. Við ættum bara að nefna nafnið hennar og við myndum fá afslátt. Þetta væri mjög góður veitingastaður en mjög ódýr miðað við gæði. Hann heitir Welton.
Við lögðum af stað í bæinn klukkan hálf átta. Leiðin lá á veitingastaðinn Welton. Við sáum strax í anddyrinu að hér var mjög fínn staður. Ásta óttaðist að við værum ekki nógu vel klædd. Þarna tók á móti okkur ung og fönguleg stúlka af norðuramerískum uppruna sem spurði okkur hvort við værum á vegum Gladys Gonzales? Við játuðum strax. Hún spurði hvor við vildum snæða inni eða úti við sundlaugina. Ég lagði til að við borðuðum úti við laugina. Ásta var ekki viss um að það væri rétt, henni yrði kannski kalt. Ég lofaði að láta hana fá jakkann minn ef svo yrði. Konan læét Ástu fá teppi ef ske kynni að henni kólnaði. Ásta skildi ekki hvernig konan hefði áttað sig á að við værum þarna á vegum Gladys. Mér fannst liggja í augum uppi að hún hefði nefnt hvítskeggjaðan mann. Þeir eru ekki margir hér um slóðir. Okkur var síðan vísað til sætis við laugina sem var að miklu leyti þakin rósablöðum og fljótandi kertum en út úr einhvers konar skúlptúr steyptist vatn ofan í laugina sem gaf afskaplega róandi tilfinningu fyrir rennandi vatni.
Við pöntuðum okkur margarítu fyrir matinn (ekki í fyrsta sinn) og síðan aðalrétt. Þjónninn sannfærði okkur um að skipta einum forrétti (avocado og rækjur) á milli okkar. Svo fengum við okkur flösku af einu af ódýrustu rauðvínunum. Allt var þetta afskaplega gott. Í lokin kom hann með tvö koníaksglös og flösku af brúnu rommi sem framleitt er í Guatemala og sagði að það væri “on the house”. Þá áttuðum við okkur á að við fengjum engan afslátt út á Gladys – þetta romm væri jafngildi afsláttarins. Ásta afþakkaði rommið en ég þáði það. Það var reyndar mjög gott.
Þegaar reikningurinn kom var hann svo sem í samræmi við verðlagið á matseðlinum en þetta var ríflega tvisvar sinnum dýrara en nokkur máltíð til þessa, jafngildi 7000 kr fyrir okkur tvö – og þá var þjórfé ekki innifalið. Þá rann allt í einu upp fyrir okkur að það er auðvitað Gladys í hag að við borðum á sem dýrustum stöðum svo að hún geti krafið ríkið um sem mestan virðisaukaskatt! Við munum taka hennar ráðleggingum með dálitlum fyrirvara hér eftir!
En nú byrjar skólinn í fyrramálið svo að það er eins gott að fara snemma að sofa í kvöld!
Lifið heil!
PS á mánudegi: Taskan hennar Ástu komst til skila í morgun og allt sem í henni var.

1 Comments:
Það er doldið merkilegt að ég hef líka flogið frá Boston til Miami.
Vonandi takið þið mikið af myndum!
Post a Comment
<< Home