Blóðbað
Jæja, þá er blóðbaðið á enda.
Blóðbaðið í Tovetorp er kennt við blóðbaðið mikla í Stokkhólmi haustið 1520 þegar Kristján II (Danakonungur og að eigin dómi Svíakonungur líka) bauð helstu fyrirmönnum og fyrrum andstæðingum sínum í Stokkhólmi og nágrenni til veislu í tilefni af vígslu sinni til konungs, lét síðan dæma gesti sína á nokkrum klukkustundum fyrir trúvillu og ýmist hálshöggva eða drekkja þeim næstu daga (sjá nánar: http://en.wikipedia.org/wiki/Stockholm_Bloodbath). Ég sé alveg tiltekinn íslenskan stjórnmálamann í sömu aðstöðu! Hann hefði breytt eins!
Þar er til að taka að ég fékk far með manni að nafni Olle Leimar suður til Tovetorp fyrir hádegi á miðvikudaginn. Anders var á fundi í Meråker í Noregi þannig að hann komst ekki fyrr en um hádegi á fimmtudegi. Með í för í bíl Olle Leimar voru tveir kennarar við deildina sem ég hafði séð svona út undan mér undanfarnar vikur en aldrei talað við. Þeir sögðust báðir muna eftir fyrirlestri sem ég hefði haldið við deildina einhvern tíma í fyrndinni. Ég man eftir því að hafa haldið fyrirlestur þarna einu sinni – ætli það séu ekki nærri 20 ár síðan! Þá man ég að ég var í splunkunýjum fyrirlestrasal sem var með sjálfvirkum gardínum fyrir gluggunum sem drógu gluggatjöldin fyrir þegar sólin skein. Svo óheppilega vildi til að þá var hálfskýjað og gluggatöldin voru alltaf á fleygiferð þegar sólin ýmist fór á bak við ský eða dró frá sólu, með viðeigandi hávaða. Þeir hljóta að vera búnir að laga það.
Við komum í tæka tíð í hádegismat til Tovetorp. Mér var vísað í annað af tveimur fyrirlesaraherbergjum með öllum þægindum nema mini-bar. Síðan í hádegismat og svo byrjaði ráðstefnan. Fyrst til að tala var bresk (mjög bresk – þið vitið: vantaði á hana hökuna o.s.frv) kona sem reyndar er lektor við Trinity College í Dublin. Hún flutti mjög áhugaverðan fyrirlestur um tilraunir sem sýna fram á svokallaða mataríhaldssemi hjá fuglum. Næst talaði nemandi Anders um DNA-rannsóknir á mammútum. Síðan voru nokkrir fyrirlestrar um feluliti og liti sem ætlaðir eru til að sýna að viðkomandi dýr sé óætt. Ég komst að því að það er mikið um klassíska atferlisfræðinga hérna í Stokkhómi. Sumar rannsóknirnar fannst mér vera frekar gamaldags – aðferðirnar og spurningarnar svipaðar og ég mundi eftir þegar ég var í námi. Síðan hef ég lítið fylgst með hreinni atferlisfræði og það er kannski þess vegna sem mér fannst þetta frekar gamaldags. Ég hafði samt mjög gaman að þessu. Margt athyglisvert.
Kvöldverður var kl. 18 um kvöldið og þarna var hægt að kaupa bjór eða rauðvín fyrir 20 kr sænskar (200 ísl kr). Loks ostur og meira rauðvín. Spjallað fram yfir kl. 10 um kvöldið en þá dró ég mig í hlé og fór yfir fyrirlesturinn minn. Gerði smávægilegar breytingar, vonandi til batnaðar.
Ráðstefnan hélt svo áfram kl. 9:30 morguninn eftir. Komið var að mér eftir hádegi. Í ljósi þess hve margir atferlisfræðingar voru meðal áhorfenda hefði ég e.t.v. átt að fara dálítið meira í grunninn eða teoríuna en einhvern veginn fannst mér, þegar ég var að undirbúa fyrirlesturinn, að þarna yrðu allir með teoríuna á hreinu. Líklega hafa ekki allir skilið allt. En því verður ekki breytt út þessu.
Síðasti fyrirlesturinn þennan dag var fluttur af Dan Brooks, þessum sem ég fékk höfuðverkinn af um daginn á kránni. Hann flutti reyndar mjög skemmtilegan og fróðlegan fyrirlestur um hættuna sem stafar af því ef háskólum og rannsóknarsjóðum verður stýrt af rekstrarfræðingum eins og allt stefnir í í Kanada þar sem hann starfar. Hann nefndi ýmis dæmi sem maður kannast reyndar við frá Íslandi um um hræðsluna við áhættu af því að ekkert komi út úr rannsóknum. Það þýðir að í framtíðinni (fari allt eins og hann spáir) verður ekki fengist við rannsóknir nema ljóst sé fyrir fram hvað kemur út úr þeim – engin áhætta verður tekin – sem þýðir jafnframt að rannsóknir verða tilgangslausar. Hvers vegna að gera rannsóknir þegar niðurstaðan er þekkt fyrir fram? Það þýðir einnig að ekkert nýtt kemur út úr rannsóknum. Frjáls hugsun hverfur. En frá peningalegu og stjórnunarlegu sjónarhorni hefur vel tekist til! Allt fór samkvæmt áætlun!
Kvöldmatur kl. 19, reykt dádýrakjöt með meiru. Nóg af rauðvíni. Yðar einlægur dró sig í hlé upp úr klukkan 11 en átti erfitt með svefn því að það var partý hjá unga fólkinu á hæðinni fyrir ofan. Náði samt að sofna upp úr klukkan þrjú. Hlýt að vera orðinn gamall því að ég frétti í morgun að partýið hefði haldið áfram til klukkan fimm. Svona er þetta bara!
Góðir fyrirlestrar í morgun allt til hádegis. Síðan hádegismatur: “Pytt i panna”, eða járnbrautarslys eins og við Maggi kölluðum það í Skärblacka Pappersbruk í gamla daga (bara 36 ár síðan).
Ráðstefnunni lauk þarna um hádegi. Ég hef komið þarna á rannsóknarstöðina í Tovetorp þrisvar sinnum áður, fyrst sennilega árið 1982 með Ástu og Heribert Hofer, þegar ég lenti í karate við gaupu, síðan á fundi um tófuna í Skandinavíu, sem líklega var haldinn árið 1984, og loks um eða rétt upp úr 1990 þegar ég var á fundi Nordisk Kolleguium för Viltforskning skammt frá í aðalstöðvum sænskra skotveiðimanna en Anders sótti mig til að líta á veikar tófur sem hann var með í girðingu. Þær drápust fljótlega eftir þetta og nú er talið að þær hafi drepist vegna herpesveiru sýkingu í heila (herpesveira veldur m.a. munnangri í fólki). Síðan ég komið til Tovetorp síðast hafa tvö hús verið byggð. Annað er kennsluhúsnæði með fyrirlestrasölum og rannsóknarstofu (til kennslu) en þar er líka matsalurinn. Hitt er rannsóknarhúsnæði fyrir þá sem stunda (alvöru)rannsóknir á svæðinu. Aðstaðan þarna er í einu orði sagt “frábær!” Anders sýndi mér þetta allt eftir matinn og ég gat ekki annað en hugsað til aðstöðuleysisins heima.
Við Anders skruppum svo í sumarhúsið hans sem er þarna rétt hjá meðan hann reyndi að ná sambandi við 17 ára stráka sem höfðu verið að gera við gamalt bifhjól sem Erik, sonur hans, átti að fá þegar hann fengi bifhjólaprófið sitt á næstunni. Þeir voru í skólanum, svo að við kveiktum upp í arninum og spjölluðum fram yfir kl. 3, þegar við lögðum af stað heim til annars stráksins. Stoppuðum á leiðinni og skoðuðum ansi merkilega rúnasteina frá því í kringum árið 1000. Svo kom í ljós að strákurinn var ekki væntanlegur heim strax og við fórum heimleiðis, enda voru Anders og Kerstin eiginlega búin að ákveða að gefa Erik nýtt bifhjól í staðinn fyrir þetta gamla. Eftir á að hyggja er ég vekki viss um hvaðan þetta gamla hjól kom, hvort Anders átti það frá gamalli tíð eða hvað. En hvernig sem því líður er líklegt að það verði bara afskrifað.
Ég kom svo heim um 6-leytið í kvöld. Hef setið hér heima með CNN í gangi. Las tölvupóstinn minn og fékk mér einhvern skyndimat þótt ég væri svo sem ekki svangur – hef ekki borðað jafnmikið á tveim sólarhringum í mörg ár, held ég, eins og ég gerði í Blóðbaðinu í Tovetorp.
Hafi einhver nennt að lesa þetta til enda bið ég hinn sama fyrirgefningar.
Lifið heil.
PH
P.S. Ég gleymdi að nefna það að systir og mágur Anders, sem ég hitti í afmælisboðinu hans um daginn, höfðu bæði lesið bók eftir Arnald Indriðason (líkega Mýrina þótt sænska nafnið skírskotaði alls ekki til Mýrarinnar) sem þau héldu ekki vatni yfir bæði tvö – svo hrifin voru þau. Þau voru afskaplega hissa á að ég hefði ekki lesið svo frábæra bók eftirjafnfrægan og merkilegan rithöfund.
Blóðbaðið í Tovetorp er kennt við blóðbaðið mikla í Stokkhólmi haustið 1520 þegar Kristján II (Danakonungur og að eigin dómi Svíakonungur líka) bauð helstu fyrirmönnum og fyrrum andstæðingum sínum í Stokkhólmi og nágrenni til veislu í tilefni af vígslu sinni til konungs, lét síðan dæma gesti sína á nokkrum klukkustundum fyrir trúvillu og ýmist hálshöggva eða drekkja þeim næstu daga (sjá nánar: http://en.wikipedia.org/wiki/Stockholm_Bloodbath). Ég sé alveg tiltekinn íslenskan stjórnmálamann í sömu aðstöðu! Hann hefði breytt eins!
Þar er til að taka að ég fékk far með manni að nafni Olle Leimar suður til Tovetorp fyrir hádegi á miðvikudaginn. Anders var á fundi í Meråker í Noregi þannig að hann komst ekki fyrr en um hádegi á fimmtudegi. Með í för í bíl Olle Leimar voru tveir kennarar við deildina sem ég hafði séð svona út undan mér undanfarnar vikur en aldrei talað við. Þeir sögðust báðir muna eftir fyrirlestri sem ég hefði haldið við deildina einhvern tíma í fyrndinni. Ég man eftir því að hafa haldið fyrirlestur þarna einu sinni – ætli það séu ekki nærri 20 ár síðan! Þá man ég að ég var í splunkunýjum fyrirlestrasal sem var með sjálfvirkum gardínum fyrir gluggunum sem drógu gluggatjöldin fyrir þegar sólin skein. Svo óheppilega vildi til að þá var hálfskýjað og gluggatöldin voru alltaf á fleygiferð þegar sólin ýmist fór á bak við ský eða dró frá sólu, með viðeigandi hávaða. Þeir hljóta að vera búnir að laga það.
Við komum í tæka tíð í hádegismat til Tovetorp. Mér var vísað í annað af tveimur fyrirlesaraherbergjum með öllum þægindum nema mini-bar. Síðan í hádegismat og svo byrjaði ráðstefnan. Fyrst til að tala var bresk (mjög bresk – þið vitið: vantaði á hana hökuna o.s.frv) kona sem reyndar er lektor við Trinity College í Dublin. Hún flutti mjög áhugaverðan fyrirlestur um tilraunir sem sýna fram á svokallaða mataríhaldssemi hjá fuglum. Næst talaði nemandi Anders um DNA-rannsóknir á mammútum. Síðan voru nokkrir fyrirlestrar um feluliti og liti sem ætlaðir eru til að sýna að viðkomandi dýr sé óætt. Ég komst að því að það er mikið um klassíska atferlisfræðinga hérna í Stokkhómi. Sumar rannsóknirnar fannst mér vera frekar gamaldags – aðferðirnar og spurningarnar svipaðar og ég mundi eftir þegar ég var í námi. Síðan hef ég lítið fylgst með hreinni atferlisfræði og það er kannski þess vegna sem mér fannst þetta frekar gamaldags. Ég hafði samt mjög gaman að þessu. Margt athyglisvert.
Kvöldverður var kl. 18 um kvöldið og þarna var hægt að kaupa bjór eða rauðvín fyrir 20 kr sænskar (200 ísl kr). Loks ostur og meira rauðvín. Spjallað fram yfir kl. 10 um kvöldið en þá dró ég mig í hlé og fór yfir fyrirlesturinn minn. Gerði smávægilegar breytingar, vonandi til batnaðar.
Ráðstefnan hélt svo áfram kl. 9:30 morguninn eftir. Komið var að mér eftir hádegi. Í ljósi þess hve margir atferlisfræðingar voru meðal áhorfenda hefði ég e.t.v. átt að fara dálítið meira í grunninn eða teoríuna en einhvern veginn fannst mér, þegar ég var að undirbúa fyrirlesturinn, að þarna yrðu allir með teoríuna á hreinu. Líklega hafa ekki allir skilið allt. En því verður ekki breytt út þessu.
Síðasti fyrirlesturinn þennan dag var fluttur af Dan Brooks, þessum sem ég fékk höfuðverkinn af um daginn á kránni. Hann flutti reyndar mjög skemmtilegan og fróðlegan fyrirlestur um hættuna sem stafar af því ef háskólum og rannsóknarsjóðum verður stýrt af rekstrarfræðingum eins og allt stefnir í í Kanada þar sem hann starfar. Hann nefndi ýmis dæmi sem maður kannast reyndar við frá Íslandi um um hræðsluna við áhættu af því að ekkert komi út úr rannsóknum. Það þýðir að í framtíðinni (fari allt eins og hann spáir) verður ekki fengist við rannsóknir nema ljóst sé fyrir fram hvað kemur út úr þeim – engin áhætta verður tekin – sem þýðir jafnframt að rannsóknir verða tilgangslausar. Hvers vegna að gera rannsóknir þegar niðurstaðan er þekkt fyrir fram? Það þýðir einnig að ekkert nýtt kemur út úr rannsóknum. Frjáls hugsun hverfur. En frá peningalegu og stjórnunarlegu sjónarhorni hefur vel tekist til! Allt fór samkvæmt áætlun!
Kvöldmatur kl. 19, reykt dádýrakjöt með meiru. Nóg af rauðvíni. Yðar einlægur dró sig í hlé upp úr klukkan 11 en átti erfitt með svefn því að það var partý hjá unga fólkinu á hæðinni fyrir ofan. Náði samt að sofna upp úr klukkan þrjú. Hlýt að vera orðinn gamall því að ég frétti í morgun að partýið hefði haldið áfram til klukkan fimm. Svona er þetta bara!
Góðir fyrirlestrar í morgun allt til hádegis. Síðan hádegismatur: “Pytt i panna”, eða járnbrautarslys eins og við Maggi kölluðum það í Skärblacka Pappersbruk í gamla daga (bara 36 ár síðan).
Ráðstefnunni lauk þarna um hádegi. Ég hef komið þarna á rannsóknarstöðina í Tovetorp þrisvar sinnum áður, fyrst sennilega árið 1982 með Ástu og Heribert Hofer, þegar ég lenti í karate við gaupu, síðan á fundi um tófuna í Skandinavíu, sem líklega var haldinn árið 1984, og loks um eða rétt upp úr 1990 þegar ég var á fundi Nordisk Kolleguium för Viltforskning skammt frá í aðalstöðvum sænskra skotveiðimanna en Anders sótti mig til að líta á veikar tófur sem hann var með í girðingu. Þær drápust fljótlega eftir þetta og nú er talið að þær hafi drepist vegna herpesveiru sýkingu í heila (herpesveira veldur m.a. munnangri í fólki). Síðan ég komið til Tovetorp síðast hafa tvö hús verið byggð. Annað er kennsluhúsnæði með fyrirlestrasölum og rannsóknarstofu (til kennslu) en þar er líka matsalurinn. Hitt er rannsóknarhúsnæði fyrir þá sem stunda (alvöru)rannsóknir á svæðinu. Aðstaðan þarna er í einu orði sagt “frábær!” Anders sýndi mér þetta allt eftir matinn og ég gat ekki annað en hugsað til aðstöðuleysisins heima.
Við Anders skruppum svo í sumarhúsið hans sem er þarna rétt hjá meðan hann reyndi að ná sambandi við 17 ára stráka sem höfðu verið að gera við gamalt bifhjól sem Erik, sonur hans, átti að fá þegar hann fengi bifhjólaprófið sitt á næstunni. Þeir voru í skólanum, svo að við kveiktum upp í arninum og spjölluðum fram yfir kl. 3, þegar við lögðum af stað heim til annars stráksins. Stoppuðum á leiðinni og skoðuðum ansi merkilega rúnasteina frá því í kringum árið 1000. Svo kom í ljós að strákurinn var ekki væntanlegur heim strax og við fórum heimleiðis, enda voru Anders og Kerstin eiginlega búin að ákveða að gefa Erik nýtt bifhjól í staðinn fyrir þetta gamla. Eftir á að hyggja er ég vekki viss um hvaðan þetta gamla hjól kom, hvort Anders átti það frá gamalli tíð eða hvað. En hvernig sem því líður er líklegt að það verði bara afskrifað.
Ég kom svo heim um 6-leytið í kvöld. Hef setið hér heima með CNN í gangi. Las tölvupóstinn minn og fékk mér einhvern skyndimat þótt ég væri svo sem ekki svangur – hef ekki borðað jafnmikið á tveim sólarhringum í mörg ár, held ég, eins og ég gerði í Blóðbaðinu í Tovetorp.
Hafi einhver nennt að lesa þetta til enda bið ég hinn sama fyrirgefningar.
Lifið heil.
PH
P.S. Ég gleymdi að nefna það að systir og mágur Anders, sem ég hitti í afmælisboðinu hans um daginn, höfðu bæði lesið bók eftir Arnald Indriðason (líkega Mýrina þótt sænska nafnið skírskotaði alls ekki til Mýrarinnar) sem þau héldu ekki vatni yfir bæði tvö – svo hrifin voru þau. Þau voru afskaplega hissa á að ég hefði ekki lesið svo frábæra bók eftirjafnfrægan og merkilegan rithöfund.
posted by PH at 11:10 AM
0 Comments:
Post a Comment
<< Home